[Người Nuôi Tôm] – Bước vào giai đoạn thu hoạch cao điểm, thị trường tôm nguyên liệu tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang trải qua một đợt biến động mạnh về giá. Sự gia tăng đột biến của nguồn cung cục bộ trong chính vụ, kết hợp với trạng thái thận trọng từ các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu, đã tạo áp lực lớn, khiến giá tôm thẻ chân trắng liên tục điều chỉnh giảm trong những ngày qua.

 

Chuỗi ngày điều chỉnh giá dưới áp lực mùa vụ

Diễn biến thực tế từ các vùng nuôi trọng điểm như Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau cho thấy, xu hướng suy giảm của giá tôm nguyên liệu đã bắt đầu nhen nhóm từ cuối tháng 5. Ngay khi các địa phương bước vào mùa thu hoạch rộ, hệ thống các nhà máy và thương lái đã chủ động hạ giá thu mua từ 1.000 – 2.000 đồng/kg để cân đối dòng hàng. Tuy nhiên, thay vì sớm ổn định trở lại, thị trường tiếp tục ghi nhận các đợt sụt giảm liên tiếp trong tuần đầu của tháng 6, phản ánh rõ rệt quy luật cung cầu của thị trường khi sản lượng đổ về các nhà máy đạt đỉnh.

Ghi nhận trong các phiên giao dịch đầu tháng 6, biểu giá thu mua tôm thẻ chân trắng liên tục được điều chỉnh theo chiều hướng đi xuống. Biên độ giảm dao động từ 1.000 – 3.000 đồng/kg mỗi phiên, tập trung vào nhóm tôm thương phẩm kích cỡ lớn từ 30 – 80 con/kg. Áp lực nguồn cung lên tới đỉnh điểm vào giữa tuần, buộc nhiều doanh nghiệp phải tiếp tục hạ giá thêm từ 1.000 – 4.000 đồng/kg. Mặc dù đến cuối tuần, đà giảm đã có dấu hiệu chậm lại, chỉ còn giảm nhẹ khoảng 1.000 đồng/kg ở phân khúc tôm cỡ lớn và đi ngang ở các nhóm tôm cỡ nhỏ từ 90 con/kg trở lên, song tổng mức sụt giảm tích lũy sau nhiều ngày liên tiếp đã tác động không nhỏ đến hiệu quả kinh tế của hộ nuôi.

Đợt biến động này cũng phân hóa rõ rệt chất lượng thương phẩm giữa các mô hình canh tác. Trong khi tôm nuôi từ ao đất truyền thống chịu áp lực giảm sâu do hạn chế về màu sắc và độ đồng đều, thì sản lượng tôm từ các hệ thống ao bạt công nghệ cao vẫn duy trì được giá bán ổn định ở mức khá. Thực tế này khẳng định xu thế tất yếu của thị trường khi các tiêu chuẩn định giá ngày càng khắt khe, ưu tiên những nguồn nguyên liệu kiểm soát tốt dư lượng kháng sinh và có chất lượng cảm quan vượt trội.

Thị trường tôm đang trải qua những ngày ảm đạm khi giá tôm giảm sâu 

 

Trạng thái thận trọng của chuỗi chế biến xuất khẩu

Trong bối cảnh giá nguyên liệu liên tục sụt giảm, hoạt động tiếp nhận và chế biến tại các nhà máy lớn ở khu vực ĐBSCL nhìn chung vẫn được duy trì đều đặn nhằm đảm bảo bao tiêu sản lượng cho nông dân. Các doanh nghiệp thủy sản đầu ngành như Tập đoàn Minh Phú hay hệ thống các nhà máy lớn tại Sóc Trăng gồm Sao Ta, Stapimex, Khánh Sủng, Khang An liên tục vận hành với công suất thu mua lớn, đạt từ hàng chục đến hàng trăm tấn mỗi ngày. Việc dòng chảy nguyên liệu không bị ách tắc là điểm tựa quan trọng giúp thị trường tránh được kịch bản đổ vỡ cục bộ.

Mặc dù giữ vững năng lực tiếp nhận, các doanh nghiệp chế biến buộc phải áp dụng chiến lược thu mua vô cùng thận trọng. Việc liên tục kéo giảm biểu giá mua vào phản ánh áp lực lớn từ thị trường tiêu thụ quốc tế khi các đơn hàng xuất khẩu đi Hoa Kỳ, EU hay Nhật Bản chưa có sự bứt phá mang tính đột biến. Đồng thời, tôm Việt Nam đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt về giá từ các quốc gia xuất khẩu lớn như Ecuador và Ấn Độ. Trong bối cảnh chi phí logistics và giá thức ăn chăn nuôi vẫn neo ở mức cao, các nhà máy phải tính toán chi tiết biên độ lợi nhuận để bảo đảm an toàn tài chính, khiến giá thu mua tại đầm khó giữ được mức cao như đầu vụ.

Đối với phân khúc tôm cỡ nhỏ phục vụ thị trường Trung Quốc, dù một số nhà máy gia công có động thái giữ giá hoặc tăng nhẹ cục bộ trong ngắn hạn để thu hút nguồn hàng, song nỗ lực này không đủ sức đảo ngược xu hướng giảm chung của toàn thị trường khi các dòng tôm kích cỡ chủ lực vẫn đang chịu áp lực giảm giá mạnh.

 

Tôm sú giữ giá, phân tán rủi ro cho toàn ngành

Ở chiều ngược lại, thị trường tôm sú nguyên liệu trong cùng giai đoạn lại ghi nhận trạng thái giao dịch tương đối ổn định. Do đặc thù thu hoạch dàn trải theo các con nước quảng canh, nguồn cung tôm sú không rơi vào tình trạng dồn ứ cục bộ như tôm thẻ chân trắng. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ tôm sú tươi và tôm sú sống phục vụ thị trường nội địa cũng như xuất khẩu sang Trung Quốc vẫn duy trì được nhịp độ tích cực.

Hầu hết các doanh nghiệp và thương lái tại Cà Mau, Bạc Liêu đều nỗ lực giữ nguyên mức giá thu mua tôm sú tươi, đặc biệt ở các kích cỡ lớn nhằm giữ chân nguồn hàng. Sự ổn định mang tính đối trọng của phân khúc tôm sú đã đóng vai trò bệ đỡ tâm lý quan trọng, giúp cân bằng lại thị trường thủy sản toàn vùng ĐBSCL và giảm thiểu thiệt hại dây chuyền cho những hộ nuôi áp dụng mô hình quảng canh cải tiến, nuôi tôm sinh thái hoặc xen canh lúa – tôm.

Các chuyên gia kinh tế thủy sản nhận định, xu hướng giảm giá của tôm thẻ chân trắng tại ĐBSCL trong thời gian qua mang tính quy luật mùa vụ và có sự tương đồng với các quốc gia nuôi tôm trong khu vực như Thái Lan. Việc sản lượng tăng mạnh trong chính vụ luôn đặt ra bài toán cam go về năng lực hấp thụ của chuỗi giá trị từ ao nuôi đến nhà máy chế biến.

Trong ngắn hạn, giá tôm thẻ được dự báo sẽ tiếp tục trạng thái đi ngang hoặc biến động nhẹ tùy thuộc vào tiến độ thu hoạch tại các địa phương và tín hiệu từ các thị trường nhập khẩu lớn. Để chủ động ứng phó với các đợt điều chỉnh giá, người nuôi cần theo dõi sát diễn biến thị trường, tránh tâm lý hoảng loạn thu hoạch ồ ạt khi tôm chưa đạt kích cỡ tối ưu. Về dài hạn, việc quy hoạch lại vùng nuôi, chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình thâm canh công nghệ cao để nâng cao tỷ lệ tôm cỡ lớn và đảm bảo các chứng nhận an toàn sinh học sẽ là giải pháp cốt lõi giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cho ngành tôm Việt Nam.

Thùy Linh