[Người Nuôi Tôm] – Việc tôm sú Cà Mau được bảo hộ chỉ dẫn địa lý đang tạo thêm cơ sở pháp lý để bảo vệ nguồn gốc, danh tiếng sản phẩm và hỗ trợ các hợp tác xã (HTX) nâng giá trị con tôm. Từ nền tảng này, các Hợp tác xã đang từng bước chuẩn hóa vùng nuôi, kiểm soát chất lượng, phát triển sản phẩm chế biến và xây dựng thương hiệu riêng.

 

Chỉ dẫn địa lý mở thêm dư địa nâng giá trị tôm sú Cà Mau

 

Cà Mau hiện có khoảng 435.000 ha nuôi tôm, chiếm khoảng 40% diện tích nuôi tôm của cả nước. Tuy nhiên, sản xuất nhỏ lẻ, biến đổi khí hậu và những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường khiến việc xác lập và bảo vệ thương hiệu vùng nguyên liệu trở thành vấn đề quan trọng đối với ngành tôm địa phương.

Năm 2021, Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm Tôm sú Cà Mau. Cùng năm, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau ban hành Quyết định số 217/QĐ-SKHCN về Quy chế quản lý và sử dụng chỉ dẫn địa lý.

Việc xác lập chỉ dẫn địa lý giúp tôm sú Cà Mau có cơ sở pháp lý để gắn sản phẩm với vùng địa lý cụ thể, đồng thời tạo công cụ quản lý nguồn gốc và bảo vệ danh tiếng trước nguy cơ giả mạo xuất xứ. Đây cũng là nền tảng để các Hợp tác xã trong vùng bảo hộ tổ chức lại sản xuất theo hướng kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Hợp tác xã Thủy sản Sinh thái Tam Giang là một trong những đơn vị khai thác lợi thế này khi chuẩn hóa vùng nuôi, cấp mã số vùng nuôi và sử dụng nhãn chỉ dẫn địa lý. Tôm nguyên liệu được Hợp tác xã cung ứng cho các nhà máy chế biến xuất khẩu, qua đó tạo thêm cơ sở chứng minh nguồn gốc và chất lượng sản phẩm trong chuỗi cung ứng.

Tại Hợp tác xã Chế biến – Thương mại – Dịch vụ – Nuôi trồng thủy sản Cái Bát, vùng nuôi nằm trong khu vực địa lý được bảo hộ cũng được tận dụng để phát triển vùng tôm sạch quy mô hàng trăm hecta, trong đó có diện tích đạt tiêu chuẩn ASC. Quy trình nuôi kiểm soát các yếu tố như độ mặn, nguồn nước và việc sử dụng hóa chất, giúp tôm nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu khó tính.

Song song với vùng nguyên liệu, một số Hợp tác xã đang chuyển sang chế biến sâu để giảm phụ thuộc vào bán tôm nguyên liệu. Hợp tác xã Tân Phát Lợi đã đăng ký bảo hộ độc quyền nhãn hiệu “Tân Phát Lợi” cho các sản phẩm tôm khô tách vỏ, bánh phồng tôm sú và chà bông tôm, cùng các giải pháp về bao bì và kiểu dáng công nghiệp.

Trong khi đó, Hợp tác xã Sông Đầm cũng phát triển tôm khô mang thương hiệu “Sông Đầm” từ tôm đất và tôm sú sinh thái. Sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao của tỉnh Cà Mau, có mã QR truy xuất nguồn gốc và đang được Hợp tác xã thực hiện thủ tục đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.

Những mô hình này cho thấy chỉ dẫn địa lý không chỉ có ý nghĩa trong việc xác lập nguồn gốc mà còn có thể trở thành công cụ hỗ trợ Hợp tác xã nâng chất lượng, tổ chức lại vùng nguyên liệu và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, để tài sản trí tuệ thực sự tạo ra giá trị kinh tế, cần tiếp tục mở rộng việc cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý, kiểm soát các hành vi giả mạo nguồn gốc và tăng hỗ trợ cho Hợp tác xã trong quản lý, truy xuất và quảng bá sản phẩm.

Khi được gắn với vùng nuôi đạt chuẩn, hệ thống truy xuất và các sản phẩm chế biến có thương hiệu, chỉ dẫn địa lý sẽ giúp tôm sú Cà Mau chuyển từ lợi thế về danh tiếng sang giá trị thương mại cụ thể, qua đó nâng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường trong nước và quốc tế.

Lan Hương