[Người Nuôi Tôm] – Tại Hội nghị với các hiệp hội ngành hàng về thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng cuối năm 2026 diễn ra ngày 30/7, do Bộ NN&MT tổ chức chiều 30/7, tại Thành phố Hồ Chí Minh, ông Mai Văn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam đã thẳng thắn đưa ra những kiến nghị về việc sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo nền tảng để ngành tôm Việt Nam phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. 

Đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm

Dù xuất khẩu và sản lượng nuôi tôm trong nửa đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận tăng trưởng, ngành tôm Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản về hạ tầng vùng nuôi, công nghệ, con giống và truy xuất nguồn gốc. Hiệp hội Tôm Việt Nam kiến nghị sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo nền tảng để ngành phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tại Hội nghị, ông Mai Văn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam, cho biết ngành tôm vẫn giữ vai trò là ngành hàng xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, giá tôm thương phẩm đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm. Do đó, để duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới,  cần có giải pháp phù hợp để hỗ trợ các doanh nghiệp và người nuôi tôm.

Theo Hiệp hội Tôm Việt Nam, ưu tiên trước mắt là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển nuôi tôm công nghệ cao. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh của ngành.

Ông Mai Văn Hoàng cho biết, mô hình nuôi tôm công nghệ cao bằng ao bạt hiện mang lại năng suất cao gấp 5-10 lần so với phương thức nuôi truyền thống trên ao đất. Đồng thời, mô hình này có thể sản xuất từ 3-4 vụ mỗi năm, trong khi phương thức cũ chỉ đạt 1-2 vụ.

Theo ông, hơn một thập kỷ trước, người nuôi Việt Nam phải sang Đài Loan và Thái Lan để học hỏi công nghệ nuôi tôm hiện đại. Đến nay, tình thế đã thay đổi khi sản lượng tôm của Việt Nam đạt khoảng 1-1,2 triệu tấn mỗi năm, trong khi Thái Lan giảm xuống còn khoảng 230.000-240.000 tấn.

Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam cho rằng, việc ứng dụng công nghệ đã giúp diện tích nuôi giảm nhưng sản lượng vẫn tăng. Vì vậy, Nhà nước cần có thêm chính sách hỗ trợ nhân rộng mô hình, đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật cũng như tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cho doanh nghiệp và người nuôi.

Ông Mai Văn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam phát biểu tại Hội nghị (Ảnh: Nguyễn Thủy/Báo Nông nghiệp và Môi trường)

Hạ tầng vùng nuôi cần được đầu tư đồng bộ

Một trong những kiến nghị quan trọng khác là đầu tư hoàn thiện hạ tầng cho các vùng nuôi tôm trọng điểm như Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh, Bến Tre và Kiên Giang.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam, đặc thù của nghề nuôi tôm là phụ thuộc rất lớn vào nguồn nước, nhưng hệ thống thủy lợi tại Đồng bằng sông Cửu Long trong nhiều năm qua chủ yếu phục vụ sản xuất lúa. Thực tế tại nhiều địa phương, kênh cấp nước và kênh thoát nước vẫn sử dụng chung, làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh giữa các vùng nuôi.

Từ thực tế đó, Hiệp hội đề nghị Bộ NN&MT xây dựng chương trình đầu tư hệ thống cấp và thoát nước riêng biệt cho các vùng nuôi tôm tập trung, đồng thời đầu tư hệ thống điện 3 pha nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nuôi tôm công nghệ cao.

Chủ động nguồn giống và tăng cường truy xuất nguồn gốc

Bên cạnh hạ tầng, Hiệp hội Tôm Việt Nam cho rằng việc đầu tư nghiên cứu về dịch bệnh, dinh dưỡng và nguồn gen tôm bố mẹ cũng cần được quan tâm nhằm chủ động nguồn giống chất lượng trong nước.

Đồng thời, Hiệp hội kiến nghị tăng cường yêu cầu minh bạch nguồn gốc tôm nguyên liệu phục vụ chế biến để bảo vệ uy tín của ngành tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Chủ động nguồn giống và tăng cường truy xuất nguồn gốc là điều kiện quan trọng để ngành tôm bứt phá

Theo ông Mai Văn Hoàng, ngày 8/6/2026, Quốc hội Hoa Kỳ đã đưa ra Dự luật SHRIMP Act 2026, yêu cầu phát triển phương pháp khoa học nhằm xác định quốc gia xuất xứ của tôm, qua đó kiểm soát gian lận thương mại, chống khai thác IUU và tăng cường truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh này, Việt Nam cần sớm hoàn thiện cơ chế giám sát và minh bạch nguồn gốc đối với tôm nhập khẩu phục vụ chế biến, góp phần bảo vệ thương hiệu tôm Việt Nam cũng như quyền lợi của hàng triệu hộ nuôi trong nước.

Một vấn đề khác được Hiệp hội Tôm Việt Nam đặc biệt quan tâm là phát triển vùng sản xuất tôm giống. Theo ông Mai Văn Hoàng, khu vực từ Bình Thuận cũ đến Lâm Đồng, đặc biệt là dải ven biển từ Cà Ná đến Vĩnh Hảo, hiện được đánh giá là vùng sản xuất tôm giống có chất lượng tốt nhất cả nước. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp đã hết thời hạn thuê đất 20 năm nhưng vẫn chưa được gia hạn, ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư lâu dài.

Hiệp hội đề nghị Bộ NN&MT phối hợp với địa phương sớm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến quy hoạch, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư nghiên cứu nguồn gen tôm bố mẹ và phát triển các trung tâm sản xuất giống chất lượng cao.

Xuất khẩu tăng trưởng nhưng người nuôi vẫn chịu nhiều áp lực

Theo số liệu được Hiệp hội Tôm Việt Nam chia sẻ, trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm đạt khoảng 2,3 tỷ USD, tăng 13,6% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 40,5% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước.

Trong khi các thị trường chủ lực như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU) và Hàn Quốc tăng trưởng chậm, thị trường Trung Quốc ghi nhận tín hiệu tích cực hơn.

Ở lĩnh vực sản xuất, nửa đầu năm cũng là vụ nuôi chính với sản lượng khoảng 700.000 tấn, tăng 8,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, tôm thẻ chân trắng đạt gần 500.000 tấn, phần còn lại là tôm sú và tôm càng xanh.

Tuy nhiên, theo ông Mai Văn Hoàng, giá tôm thương phẩm hiện đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm. Vì vậy, cùng với việc thúc đẩy xuất khẩu, cần có các giải pháp phù hợp để bảo vệ người nuôi tôm – lực lượng đóng vai trò nền tảng của toàn chuỗi giá trị.

Khẳng định định hướng phát triển trong thời gian tới, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam cho biết hiệp hội sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, doanh nghiệp và người nuôi để xây dựng ngành tôm theo hướng xanh, hiện đại, hiệu quả và bền vững, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu tôm hàng đầu thế giới.

Lan Hương (tổng hợp)

Xem thêm:

Chủ tịch Hiệp hội tôm giống Bình Thuận: 8 kiến nghị tháo gỡ khó khăn ngành tôm Việt Nam