Nhằm phát triển bền vững nghề nuôi tôm hùm và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, Cục Thủy sản và Kiểm ngư vừa ban hành Văn bản khẩn số 2872/TSKN-GTATS gửi Sở NN&MT 7 tỉnh, thành phố trọng điểm. Văn bản yêu cầu các địa phương tăng cường toàn diện công tác quản lý con giống, kiểm soát nguồn thức ăn tươi sống và quy hoạch lại hệ thống lồng bè nuôi trồng.

Nghề nuôi tôm hùm thời gian qua đóng góp vai trò đặc biệt quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản cũng như sự phát triển kinh tế địa phương. Theo báo cáo từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu tôm hùm đạt tới 584,6 triệu USD, chiếm 24,8% kim ngạch xuất khẩu tôm và 10,1% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước.

Chặn đứng nguồn giống trôi nổi và nhập lậu

Dù đạt được giá trị kinh tế cao, công tác quản lý nuôi tôm hùm thực tế đang phải đối mặt với nhiều thách thức gay gắt. Tình trạng lưu hành tôm hùm giống không rõ nguồn gốc diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ cao lây lan các tác nhân dịch bệnh nguy hiểm và gây khó khăn lớn cho việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Trước thực trạng đó, Cục Thủy sản và Kiểm ngư đề nghị Sở NN&MT các địa phương gồm Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng và TP. Hồ Chí Minh khẩn trương tham mưu cho UBND cấp tỉnh tổ chức thanh tra, kiểm tra quy trình thực thi pháp luật về Thủy sản và Thú y. Các cơ quan chức năng cần kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm và công khai các lô tôm giống không rõ nguồn gốc, thiếu chứng nhận kiểm dịch hoặc các cơ sở ương dưỡng không đủ điều kiện theo quy định.

Đặc biệt, để bảo vệ nguồn lợi thủy sản tự nhiên, các địa phương được yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm quy định không khai thác tôm hùm giống từ ngày 1/4 đến ngày 30/5 hàng năm, theo đúng Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm.

Kiểm soát chất lượng thức ăn và giảm thiểu ô nhiễm vùng nuôi

Một vấn đề tồn tại lớn khác của nghề nuôi tôm hùm hiện nay là việc sử dụng phổ biến thức ăn tươi sống, dễ gây ô nhiễm môi trường nước nghiêm trọng. Cục Thủy sản và Kiểm ngư khuyến cáo người nuôi kiểm soát chặt chẽ độ tươi của thức ăn, tuyệt đối không sử dụng thủy sản chết, ôi thiu hoặc sản phẩm từ vùng có dịch. Các cơ sở nuôi cần chủ động thu gom thức ăn dư thừa, chất thải và tôm chết nhằm giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Đồng thời, các lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra chất lượng các loại thức ăn, chất bổ sung, chế phẩm sinh học và sản phẩm xử lý môi trường lưu thông trên thị trường, kiên quyết xử lý các trường hợp kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng.

Công tác quan trắc và cảnh báo môi trường cũng được siết chặt. Thông báo kết quả quan trắc từ Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam cùng các hướng dẫn kỹ thuật sẽ được chuyển tải kịp thời tới người dân, giúp chủ động ngăn ngừa và giảm thiểu nguồn ô nhiễm tại các khu vực nuôi lồng bè.

Minh bạch chuỗi cung ứng và quy hoạch lồng bè

Để đáp ứng các yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc từ thị trường tiêu thụ, Cục Thủy sản và Kiểm ngư hướng dẫn các cơ sở ương dưỡng và cơ sở nuôi thương phẩm thực hiện nghiêm túc việc ghi chép Nhật ký sản xuất. Các thông tin về ngày nhập giống, số lượng, nguồn cung, hồ sơ kiểm dịch và lịch trình di chuyển phải được lưu trữ đầy đủ cùng hóa đơn, chứng từ mua bán vật tư đầu vào.

Song song đó, các địa phương cần tích cực tuyên truyền, hướng dẫn người nuôi đăng ký và đề nghị cấp Giấy xác nhận nuôi trồng thủy sản lồng bè theo Nghị định số 41/2026/NĐ-CP. Việc bố trí lồng bè phải tuân thủ nghiêm ngặt quy hoạch và kế hoạch đã được phê duyệt, tránh tình trạng phát sinh tự phát gây quá tải sức tải môi trường.

Sự chỉ đạo quyết liệt và đồng bộ này được kỳ vọng sẽ giúp ngành hàng tôm hùm Việt Nam khắc phục các hạn chế về chất lượng con giống và môi trường, tạo đà phát triển ổn định và bền vững trong thời gian tới.

Thùy Linh

Xem thêm:

Tìm giải pháp phát triển bền vững ngành tôm hùm Việt Nam

Tôm hùm Việt Nam: Xuất khẩu đạt 585 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2026