[Ngành Nuôi Tôm] – Nửa đầu năm 2026, xuất khẩu tôm tiếp tục là điểm sáng của ngành thủy sản khi mang về 2,3 tỷ USD, đóng góp hơn 40% tổng kim ngạch toàn ngành. Tuy nhiên, đà tăng trưởng này đang đứng trước nhiều thách thức khi chi phí logistics quốc tế tăng mạnh, làm gia tăng áp lực lên doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu ngày càng khốc liệt.

 

Xuất khẩu tôm khởi sắc nhờ nhu cầu phục hồi tại nhiều thị trường

Sự phục hồi tiêu thụ tại nhiều thị trường lớn đã góp phần thúc đẩy đơn hàng và tạo động lực cho doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu. Đáng chú ý, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) nổi lên là khu vực tăng trưởng mạnh nhất với giá trị nhập khẩu thủy sản Việt Nam đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng 37,9% so với cùng kỳ và chiếm gần 26% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Thị trường này tiếp tục mở ra nhiều cơ hội cho các sản phẩm chủ lực như tôm, cá tra, tôm hùm, nhuyễn thể và các mặt hàng có giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ tại ASEAN và Hàn Quốc cũng ghi nhận tín hiệu tích cực. Trong khi đó, các thị trường truyền thống như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản đang từng bước ổn định sau giai đoạn điều chỉnh lượng hàng tồn kho, giúp hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp dần khởi sắc hơn so với năm trước.

Tuy nhiên, sự cải thiện về đơn hàng chưa đồng nghĩa với việc lợi nhuận của doanh nghiệp tăng tương ứng. Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp trong ngành, chi phí đầu vào và đặc biệt là logistics đang trở thành yếu tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh trong những tháng cuối năm.

Xuất khẩu tôm khởi sắc nhờ nhu cầu phục hồi tại nhiều thị trường

 

Chi phí vận tải tăng cao đặt doanh nghiệp trước bài toán nâng cao giá trị sản phẩm

Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), giá cước vận tải container quốc tế hiện đã tiến gần mức cao nhất trong gần hai năm trở lại đây. Đối với ngành thủy sản đặc biệt là tôm xuất khẩu, đây là áp lực đáng kể bởi sản phẩm phụ thuộc gần như hoàn toàn vào chuỗi logistics lạnh, từ bảo quản, vận chuyển bằng container lạnh đến lưu kho và phân phối tại thị trường nhập khẩu.

Không chỉ giá cước tàu biển tăng, nhiều khoản chi phí khác như nhiên liệu, phụ phí mùa cao điểm, lưu container, phí cảng và bảo hiểm hàng hóa cũng đồng loạt tăng theo. Những yếu tố này khiến chi phí logistics ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành, trong khi doanh nghiệp khó có thể điều chỉnh giá bán do phải cạnh tranh với các nhà cung cấp lớn từ Ecuador, Ấn Độ và Indonesia. Đại diện Tập đoàn Minh Phú cho biết nếu chi phí vận chuyển tiếp tục duy trì ở mức cao, phần lợi ích thu được từ tăng trưởng xuất khẩu sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Thách thức càng lớn hơn đối với các sản phẩm tôm sơ chế có giá trị gia tăng thấp, bởi chi phí logistics chiếm tỷ lệ đáng kể trong cơ cấu giá thành. Thời gian vận chuyển kéo dài cũng làm tăng rủi ro đối với hàng đông lạnh, kéo theo chi phí bảo quản và tạo áp lực lên dòng tiền của doanh nghiệp.

Ngoài bài toán logistics, các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, giảm phát thải carbon, tiêu chuẩn lao động và an toàn thực phẩm. Điều này buộc doanh nghiệp chế biến tôm phải đầu tư nhiều hơn cho vùng nuôi, công nghệ chế biến cũng như hệ thống quản trị để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Theo các chuyên gia, để duy trì năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch vận chuyển dài hạn với các đơn vị logistics, đa dạng hóa tuyến vận tải, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản trị chuỗi cung ứng và gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu. Việc nâng cao giá trị trên mỗi lô hàng sẽ giúp giảm tỷ lệ chi phí logistics trong cơ cấu giá thành, đồng thời tạo dư địa lợi nhuận tốt hơn.

Song song với nỗ lực của doanh nghiệp, việc đầu tư hạ tầng logistics lạnh, cảng biển, kho ngoại quan chuyên dụng và nâng cao năng lực vận tải trong nước cũng được xem là yếu tố quan trọng để ngành tôm duy trì đà tăng trưởng, hướng tới mục tiêu đưa xuất khẩu thủy sản đạt 11 tỷ USD trong năm 2026.

Lan Hương

 

Xem thêm: