[Người Nuôi Tôm] – Sau cuộc khủng hoảng EMS khiến sản lượng tôm giảm hơn một nửa, Thái Lan đang từng bước khôi phục ngành nuôi tôm bằng việc tăng cường an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ và chuyển hướng sang các sản phẩm có giá trị gia tăng.

 

Ngành tôm Thái Lan đã trải qua giai đoạn khó khăn sau khi Hội chứng Tử vong sớm (EMS), hay bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND), bùng phát tại các vùng nuôi trọng điểm như Chanthaburi và Songkhla trong giai đoạn 2011-2012.

Ngành tôm Thái Lan đã trải qua giai đoạn khó khăn sau khi Hội chứng Tử vong sớm (EMS), hay bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND), bùng phát tại các vùng nuôi trọng điểm

 

Dịch bệnh khiến sản lượng tôm của Thái Lan giảm mạnh từ 603.000 tấn năm 2011 xuống 263.000 tấn năm 2014. Nhiều hộ nuôi quy mô nhỏ và vừa phải ngừng sản xuất do chi phí xử lý ao nhiễm bệnh và tái đầu tư cho vụ nuôi mới tăng cao.

Khủng hoảng EMS cũng cho thấy những hạn chế của mô hình nuôi thâm canh trước đó, đặc biệt trong kiểm soát chất lượng nước, chất thải và an toàn sinh học. Đây trở thành động lực để ngành tôm Thái Lan thay đổi phương thức sản xuất.

Thái Lan sau đó từng bước triển khai mô hình “Nuôi trồng thâm canh 2.0”, tập trung kiểm soát môi trường ao nuôi và giảm nguy cơ dịch bệnh thông qua các giải pháp công nghệ.

Một số hệ thống nuôi được thiết kế khu vực trung tâm để thu gom phân tôm, thức ăn dư thừa và vỏ lột. Chất thải được hút ra định kỳ nhằm hạn chế tích tụ chất hữu cơ trong ao.

Công nghệ sục khí cũng được nâng cấp với hệ thống tạo bong bóng siêu nhỏ, kết hợp với quạt nước nhằm duy trì oxy hòa tan trong quá trình nuôi. Cùng với đó, lợi khuẩn được sử dụng để cải thiện hệ vi sinh, hạn chế vi khuẩn gây bệnh và hỗ trợ tiêu hóa cho tôm.

Công nghệ sục khí cũng được nâng cấp với hệ thống tạo bong bóng siêu nhỏ, kết hợp với quạt nước nhằm duy trì oxy hòa tan trong quá trình nuôi. Ảnh minh họa

 

Tại các trang trại hiện đại, IoT được ứng dụng để theo dõi chất lượng nước theo thời gian thực. Một số hệ thống tự động hóa tích hợp AI cũng được đưa vào sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và kiểm soát chi phí.

Song song với đổi mới công nghệ, ngành tôm Thái Lan cũng chú trọng phát triển thế hệ người nuôi mới. Những người nuôi trẻ có xu hướng được đào tạo kỹ thuật bài bản, đồng thời quan tâm nhiều hơn đến an toàn sinh học, môi trường, phúc lợi vật nuôi và truy xuất nguồn gốc.

Các doanh nghiệp cũng tham gia vào quá trình chuyển đổi thông qua các mô hình liên kết sản xuất. Rubicon Resources, công ty con của High Liner Foods (Canada), hiện hợp tác với hơn 1.800 hộ nuôi tôm địa phương thông qua mạng lưới sản xuất tích hợp.

Ở khâu thị trường, sự gia tăng sản lượng tôm giá cạnh tranh từ Ecuador và Ấn Độ khiến Thái Lan chuyển trọng tâm từ xuất khẩu sản phẩm số lượng lớn sang các mặt hàng chế biến có giá trị cao hơn.

Các sản phẩm như tôm lột vỏ, bỏ chỉ lưng, tôm đông lạnh nhanh (IQF), súp tôm, dimsum và các sản phẩm thủy sản chế biến sâu được tập trung phát triển. Thái Lan đồng thời hướng tới các thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và an toàn thực phẩm như Hoa Kỳ, Canada, EU và Nhật Bản.

Trung Quốc cũng trở thành thị trường được Thái Lan chú trọng. Xuất khẩu tôm của nước này sang Trung Quốc tăng 19% về khối lượng, đạt 27.739 tấn, hướng tới nhóm người tiêu dùng có thu nhập trung bình và cao tại các đô thị.

Tại Hoa Kỳ, Thái Lan đạt tổng khối lượng xuất khẩu tôm hàng năm 26.958 tấn. Trong 4 tháng đầu năm 2026, lượng tôm xuất khẩu sang thị trường này tăng 7% so với cùng kỳ năm trước.

Từ cú sốc EMS, ngành tôm Thái Lan đang chuyển sang mô hình sản xuất chú trọng hơn đến kiểm soát dịch bệnh, hiệu quả vận hành và chất lượng sản phẩm. Việc kết hợp công nghệ trong nuôi tôm với chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường được xem là hướng đi nhằm duy trì sức cạnh tranh của tôm Thái Lan trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng chịu sức ép về giá và chi phí sản xuất.

Lan Hương

Xem thêm:

AHPND: Cảnh báo rủi ro lây qua không khí

Ngành tôm Thái Lan: Đề xuất đưa phục hồi sản xuất vào “Chương trình nghị sự quốc gia”