[Người Nuôi Tôm] – Vào cao điểm thu hoạch vụ thuận, giá tôm thẻ chân trắng tại Đồng bằng song Cửu Long (ĐBSCL) liên tục sụt giảm sâu dưới áp lực cung vượt cầu cục bộ. Trước nguy cơ thua lỗ bủa vây người nuôi, các doanh nghiệp sản xuất thức ăn và vật tư thủy sản lớn đã chủ động ghìm giá bán, hoãn tăng giá nhằm bảo vệ người nuôi, giữ vững chuỗi liên kết.

Thị trường tôm nguyên liệu chạm đáy dưới áp lực mùa vụ

Diễn biến thực tế từ các vùng nuôi trọng điểm như Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau chỉ ra rằng, đà suy giảm của giá tôm thẻ chân trắng thương phẩm đã bắt đầu tích tụ từ cuối tháng 5. Khi các địa phương bước vào giai đoạn thu hoạch rộ, hệ thống thương lái và nhà máy chế biến đã chủ động hạ biểu giá mua vào để cân đối năng lực tiếp nhận của hệ thống kho bãi. Thị trường tiếp tục hứng chịu các đợt sụt giảm liên tiếp trong suốt tháng 6, phản ánh rõ nét áp lực từ quy luật cung cầu khi sản lượng đổ về các nhà máy đạt đỉnh chính vụ.

Khảo sát tại các tỉnh ĐBSCL, biến động giá tôm tại đầm từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 6 ghi nhận mức giảm mạnh ở tất cả các kích cỡ đại diện. Phân khúc cỡ lớn loại 30 con/kg đầu tháng 5 duy trì ở mức 114.000 – 120.000 đồng/kg, đến cuối tháng 6 ghi nhận mức giảm dao động từ 4.000 – 7.000 đồng/kg, hiện chỉ còn dao động trong khoảng 109.000 – 113.000 đồng/kg.

Giá tôm nguyên liệu liên tục giảm sâu ngay đỉnh chính vụ gây thiệt hại nặng nề cho người nuôi

Đối với phân khúc cỡ trung loại 50 con/kg, giá đầu tháng 5 đạt 98.000 – 100.000 đồng/kg, hiện tại thương lái chỉ mua vào mức 94.000  96.000 đồng/kg, tương đương mức giảm 4.000 đồng/kg. Trong khi đó, phân khúc cỡ nhỏ loại 80 con/kg cũng giảm 5.000 đồng/kg, rơi xuống còn 90.000 – 92.000 đồng/kg, còn loại 100 con/kg rớt sâu chỉ còn đạt từ 81.000 – 84.000 đồng/kg. Mức giá này đã chạm sát, thậm chí thấp hơn chi phí giá thành sản xuất trung bình của các hộ nuôi ao đất truyền thống, khiến biên độ lợi nhuận bị xóa bỏ hoàn toàn và đẩy người nông dân vào tình cảnh thua lỗ nặng nề.

Áp lực nguồn cung nội địa càng trở nên căng thẳng hơn khi yếu tố thời tiết giao mùa với những đợt nắng mưa thất thường diễn ra trên diện rộng, làm thay đổi đột ngột môi trường nước và kích hoạt rủi ro bùng phát dịch bệnh. Để bảo toàn nguồn vốn, hàng loạt hộ nuôi tại miền Tây đã chủ động thu hoạch sớm khi tôm thương phẩm mới chỉ đạt kích cỡ nhỏ và trung bình. Hành động thu hoạch đồng loạt nhằm “chạy dịch” này vô hình trung tạo ra tình trạng cung vượt cầu cục bộ, trực tiếp kéo biểu giá thu mua sụt giảm sâu.

Chia sẻ về thực trạng này, ông Bảy Nghiệp, một hộ nuôi tôm thẻ chân trắng quy mô lớn tại Cần Thơ, xót xa cho biết, chưa bao giờ giá tôm lại giảm sâu như năm nay. Vào thời điểm này năm ngoái, ông thu hoạch và bán tôm cỡ 50 con/kg với giá 140.000 đồng/kg, nhưng hiện tại thương lái chỉ mua vào mức 97.000 đồng/kg, tức là giảm tới 43.000 đồng/kg. Theo ông, với giá tôm giảm mạnh như vậy, những ai nuôi có tỉ lệ sống thấp chắc chắn sẽ bị lỗ vốn, chưa kể việc tìm kiếm thương lái thu mua lúc này cũng vô cùng khó khăn.

Tại khu vực miền Trung, ông Nguyễn Văn Hà, thôn Tây Phúc, xã Thiên Cầm, tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Gia đình tôi vừa xuất bán 10 tấn tôm thẻ chân trắng loại 60 con/kg nhưng chỉ ở mức giá 110.000 đồng/kg, giảm khoảng 20.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm ngoái. Giá bán giảm sâu khiến lợi nhuận của người nuôi bị ảnh hưởng đáng kể”.

Sức ép hạ giá từ hệ thống thu mua cũng phản ánh rõ nét thế khó của các doanh nghiệp xuất khẩu lớn tại vùng ĐBSCL như Minh Phú, Sao Ta, Stapimex, Khánh Sủng, Khang An. Dù các đơn vị này nỗ lực duy trì công suất vận hành hàng ngày để bao tiêu sản lượng cho nông dân, song buộc phải áp dụng chiến lược giá vô cùng thận trọng do dòng chảy đơn hàng xuất khẩu đi các nước lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản và EU sụt giảm mạnh, cộng hưởng với áp lực cạnh tranh khốc liệt về giá thành từ Ecuador và Ấn Độ.

Biểu giá thu mua tại các nhà máy ghi nhận sự sụt giảm rõ rệt khi tôm thẻ tươi cỡ 50 con/kg cuối tháng 5 tại Sóc Trăng phổ biến ở mức 109.000 – 128.000 đồng/ kg thì đến cuối tháng 6 đã bị kéo giảm xuống còn 99.000 – 117.000 đồng/kg. Tại Bạc Liêu và Cà Mau, giá thu mua tôm tươi cỡ 50 con/kg hiện chỉ còn 95.000 –100.000 đồng/kg, và cỡ 80 con/kg dao động ở mức 93.000 – 99.000 đồng/kg, chưa tính thuế VAT.

Sự suy giảm này thể hiện rõ rệt sự phân hóa khi sản lượng tôm công nghệ cao từ ao bạt vẫn duy trì giá bán ổn định ở mức khá nhờ đạt chuẩn cảm quan và kiểm soát tốt dư lượng kháng sinh, trong khi tôm ao đất truyền thống phải chịu áp lực giảm sâu nhất.

Nghịch lý “bão giá kép” và giải pháp đồng hành cắt giảm chi phí đầu vào

Trong cơ cấu chi phí nuôi hiện nay, thức ăn là yếu tố chiếm tỷ trọng lớn nhất, thường dao động từ 50-55% tổng chi phí toàn vụ. Áp lực đè nặng lên vai người nuôi tôm càng trở nên nghẹt thở khi thị trường liên tục chứng kiến các đợt điều chỉnh tăng giá bán thức ăn chăn nuôi kể từ đầu năm 2026, khiến tổng chi phí đầu vào bị đội lên khoảng 30-40%.

Cụ thể, thị trường đã trải qua ba đợt tăng giá dồn dập do áp lực chi phí nguyên liệu thô và logistics toàn cầu tăng cao. Đợt tăng đầu năm ghi nhận mức tăng khoảng 1.200 đồng/kg, đợt tăng thứ hai tiếp diễn ngay trước tháng 6 và đợt tăng thứ ba bùng phát đồng loạt vào đầu tháng 6/2026 với mức tăng phổ biến từ 1.200-1.500 đồng/kg, đưa giá bán lên mức khoảng 33.500 – 40.000 đồng/kg, tùy loại.

Trước bối cảnh nghẹt thở đó, một loạt các doanh nghiệp cung ứng vật tư đã nhanh chóng vào cuộc bằng loạt giải pháp bình ổn chi phí, chấp nhận chia sẻ rủi ro tài chính trực tiếp với người nuôi, điển hình như Tập đoàn Thăng Long, C.P. Việt Nam, GrowMax, Ngọc Việt, Việt Hoa…

Đi đầu trong làn sóng này là Tập đoàn GrowMax, doanh nghiệp thức ăn tôm nội địa duy nhất hiện nay tại Việt Nam, với cam kết “đóng băng” tuyệt đối giá bán cho toàn bộ các dòng sản phẩm thức ăn nuôi tôm. Ban lãnh đạo doanh nghiệp khẳng định sẵn sàng chấp nhận chiến lược kinh doanh không lợi nhuận, thậm chí chịu lỗ dòng tiền để giữ nguyên giá bán, tạo điểm tựa cho người nuôi bám ao trong giai đoạn thị trường khủng hoảng.

Hưởng ứng tinh thần đồng hành, Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam cũng phát đi thông báo chính thức về việc tạm hoãn đợt tăng giá thức ăn tôm lần thứ 3 cho đến hết ngày 06/8/2026, đồng thời cam kết tối ưu hóa công nghệ sản xuất để giúp giảm hệ số chuyển đổi thức ăn, hạ giá thành trên mỗi kilôgam tôm xuất bán.

Công ty Liên doanh Hợp hạn Thức ăn Thủy sản Việt Hoa đã có động thái bảo vệ người nuôi khi ký văn bản khẩn cấp hủy bỏ phương án tăng giá từ 1.200 – 1.500 đồng/kg, chỉ sau một ngày công bố. Cùng lúc đó, khối cung ứng chế phẩm sinh học cũng nhập cuộc toàn diện khi Ngọc Việt Group áp dụng chương trình giảm giá thẳng 50.000 đồng/tấn đối với ngành hàng vôi khoáng xử lý môi trường. Công ty TNHH CNSH Thiên Phong cũng quyết định hạ giá thành sản phẩm từ 4.000 – 10.000 đồng mỗi sản phẩm từ ngày 01/7/2026 để chủ động chia sẻ áp lực tài chính cùng bà con chăn nuôi, bất chấp bối cảnh nguồn nguyên liệu đầu vào vẫn neo ở mức cao.

Sự đồng lòng từ phía các doanh nghiệp đã đem lại hiệu quả thiết thựccho các đầm nuôi, giải tỏa bớt phần nào gánh nặng tài chính hàng ngày cho nhà nông. Ông Trương Thanh Út, một hộ nuôi tôm tại Cà Mau, chia sẻ: “Nếu mà tiết giảm được 1.500 đồng/kg thức ăn thì một ngày gia đình tôi tiết kiệm được từ 3 triệu rưỡi tới 4 triệu đồng chi phí, đỡ được rất nhiều để lấp qua những cái chi phí khác. Tụi tôi thật sự là cám ơn. Nông dân mà, nếu mà được đồng nào thì đỡ đồng đó thôi”.

Sự đồng lòng kìm giữ và chủ động giảm giá vật tư từ các thương hiệu đầu ngành chính là chiếc phao cứu sinh thiết thực nhất hiện nay, giúp giải tỏa tâm lý hoảng loạn và ngăn chặn tình trạng bán tháo tôm chạy dịch khi chưa đạt kích cỡ tối ưu. Các chuyên gia khuyến nghị người nuôi cần tận dụng tối đa dòng sản phẩm bình ổn này, chủ động thay đổi tư duy quản trị ao nuôi, lựa chọn mật độ thả phù hợp, kiểm soát hiệu quả sử dụng thức ăn và áp dụng kỹ thuật thu tỉa, thả thưa để đưa tôm về size lớn dưới 30 con/kg nhằm tiếp cận vùng giá tốt.

Dự báo trong thời gian tới, áp lực từ thị trường tiêu thụ quốc tế vẫn sẽ duy trì ở mức thận trọng cao khi các rào cản phòng vệ thương mại khắt khe tại Hoa Kỳ và sự cạnh tranh khốc liệt về giá từ Ecuador, Ấn Độ chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy nhiên, với các động thái bình ổn chi phí quyết liệt từ khối doanh nghiệp phụ trợ, thị trường nội địa được kỳ vọng sẽ sớm thiết lập một điểm cân bằng mới, giảm thiểu tâm lý bán tháo để chạy dịch của bà con. Về lâu dài, một cơ chế liên kết sòng phẳng, chặt chẽ giữa đầm nuôi, nhà máy vật tư và doanh nghiệp chế biến xuất khẩu chính là chìa khóa cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, giúp chuỗi giá trị tôm Việt Nam đứng vững trước mọi biến động thị trường.

Thùy Linh