Giai đoạn từ đầu năm 2025 đến giữa năm 2026 ghi nhận một sự ổn định về giá niêm yết nhưng lại ở ngưỡng cao hơn so với chu kỳ trước. Điều này đặt ra bài toán kinh tế nan giải cho cả doanh nghiệp sản xuất lẫn hộ nuôi trực tiếp trong việc cân đối dòng vốn và tối ưu hóa lợi nhuận trên mỗi vụ nuôi.

 

Ngành công nghiệp nuôi tôm Việt Nam đang đứng trước những thử thách mang tính bước ngoặt khi chuỗi cung ứng toàn cầu có nhiều biến động. Trong đó, tôm giống – mắt xích đầu tiên và quan trọng nhất của quy trình nuôi – đang thiết lập một mặt bằng giá mới dựa trên sự thay đổi của chi phí đầu vào thay vì chỉ dao động theo quy luật cung cầu mùa vụ như trước đây.

Đứng trước áp lực giá giống giữ ở mức cao, người nuôi đã linh hoạt thay đổi hình thức thả nuôi để tối ưu hóa lợi nhuận

 

Thực trạng biến động giá và sức ép từ chi phí đầu vào hệ thống

Theo dữ liệu cập nhật đến tháng 5/2026, giá tôm thẻ chân trắng giống loại PL12/PL15 đang phổ biến ở mức từ 70-140 đồng/con. Tôm sú giống giữ mức cao hơn, dao động quanh ngưỡng 90-150 đồng/con. Nếu so sánh với biểu giá từ giai đoạn tháng 3 và tháng 4/2026, có thể thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các dòng giống tiêu chuẩn và dòng giống chất lượng cao.

Điểm đáng chú ý nhất trong 1-2 năm qua là tính chất một chiều của giá giống. Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Ngọc Đăng, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư S.6, cho biết giá tôm giống tại các đơn vị lớn hiện nay chủ yếu là giá niêm yết và rất ít khi giảm sâu. Thậm chí, trong những giai đoạn biến động mạnh về kinh tế, giá chỉ có xu hướng điều chỉnh tăng để bù đắp các chi phí vận hành đang ngày một leo thang.

Lý giải cho hiện tượng giá giống duy trì ở mức cao ngay cả khi giá tôm thương phẩm sụt giảm, ông Đăng nhấn mạnh rằng, mọi chi phí cấu thành nên một con giống đều đang tăng mạnh. Từ giá tôm bố mẹ nhập khẩu, chi phí vận chuyển hàng không, đến các loại thức ăn tươi sống như Artemia hay tảo chất lượng cao đều không có dấu hiệu hạ nhiệt.

Đặc biệt, chi phí năng lượng phục vụ cho hệ thống xử lý nước và duy trì nhiệt độ trong bể ương tại các tỉnh Nam Trung Bộ và miền Tây đã trực tiếp đẩy giá thành sản xuất lên cao. Bên cạnh đó, sự chênh lệch giá giữa các vùng miền cũng là một đặc trưng của thị trường này. Miền Bắc thường có mức giá cao nhất do đặc thù vận chuyển xa và yêu cầu nghiêm ngặt hơn về quy cách đóng gói để đảm bảo tỷ lệ sống cho tôm.

 

Sự dịch chuyển trong tâm lý và hành vi canh tác của người nuôi tôm

Mặc dù tôm sú vẫn giữ vị thế nhất định với giá giống cao và giá trị thương phẩm lớn, nhưng tôm thẻ chân trắng vẫn là ưu tiên số một của đại đa số người nuôi hiện nay. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở đặc tính sinh học và hiệu quả quay vòng vốn. Với chu kỳ nuôi ngắn chỉ từ 3-4 tháng, tôm thẻ giúp người nuôi nhanh chóng thu hồi vốn và giảm thiểu rủi ro từ môi trường so với thời gian nuôi kéo dài 5-7 tháng của tôm sú.

Sự ưu tiên này phản ánh tư duy kinh tế ngắn hạn nhưng an toàn trong bối cảnh thời tiết và dịch bệnh ngày càng khó dự báo. Khi áp lực tài chính đè nặng, người nuôi buộc phải chọn những đối tượng nuôi có tính thanh khoản cao và khả năng thích ứng tốt với các mô hình nuôi công nghiệp mật độ cao.

Đứng trước áp lực giá giống giữ ở mức cao, người nuôi đã linh hoạt thay đổi hình thức thả nuôi để tối ưu hóa lợi nhuận. Thay vì thả mật độ thưa để tiết kiệm chi phí giống ban đầu, xu hướng hiện nay lại là thả mật độ dày kết hợp với chiến thuật thu tỉa. Đây là một sự điều chỉnh thông minh trong quản trị ao nuôi của bà con nông dân.

Người nuôi sẽ thả lượng giống lớn ngay từ đầu, sau đó thu hoạch dần khi tôm đạt các kích cỡ khác nhau. Việc thu tỉa giúp giảm áp lực lên môi trường ao, đồng thời tạo nguồn thu trải dài để trang trải chi phí thức ăn và tiền điện. Cách làm này không chỉ giúp tận dụng tối đa diện tích mặt nước mà còn là giải pháp đối phó hữu hiệu với việc các chi phí đầu vào khác không ngừng leo thang.

 

Dự báo xu hướng thị trường và khuyến nghị chiến lược cho giai đoạn cuối năm

Nhìn nhận về triển vọng thị trường từ nay đến cuối năm 2026, ông Đăng dự báo giá tôm giống sẽ duy trì trạng thái ổn định trên mặt bằng giá hiện tại. Sự ổn định này xuất phát từ việc các doanh nghiệp sản xuất giống lớn vừa thực hiện các đợt điều chỉnh giá để phù hợp với thực tế logistics. Trong vòng 1 đến 3 tháng tới, thị trường khó có khả năng xảy ra những đợt tăng giá đột biến.

Tuy nhiên, sự ổn định về giá không đồng nghĩa với việc rủi ro giảm bớt. Càng về cuối năm, các yếu tố về tình hình chính trị thế giới, chi phí vận tải và đặc biệt là biến động thời tiết sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng tôm nuôi. Người nuôi cần đặc biệt thận trọng với việc kiểm soát môi trường ao nuôi khi các đợt biến động nhiệt độ thường xuyên xảy ra.

Thời điểm hiện tại, giải pháp tối ưu cho các hộ nuôi là tận dụng giai đoạn đầu vụ để xuống giống sớm. Việc này giúp tôm phát triển trong điều kiện thời tiết thuận lợi nhất, đồng thời chủ động né tránh các biến động môi trường và rủi ro thiên tai thường tập trung vào những tháng cuối năm. Đây là khung thời gian then chốt để đảm bảo tỷ lệ sống và tối ưu hóa tốc độ tăng trưởng cho đàn tôm.

Về nguồn giống, người nuôi nên ưu tiên các đơn vị cung ứng có thương hiệu và đầy đủ chứng nhận kiểm định. Việc sàng lọc kỹ, tránh các nguồn giống trôi nổi là bước đi quan trọng để bảo vệ nguồn vốn đầu tư. Dù chi phí con giống chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, nhưng chất lượng giống lại quyết định hơn 50% sự thành bại của vụ nuôi, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng thức ăn và thuốc thú y trong suốt quá trình vận hành.

Trần Linh