[Người Nuôi Tôm] – Một nghiên cứu tổng quan mới từ University of the Sunshine Coast đang mở ra hướng tiếp cận mới trong sản xuất giống tôm sú Penaeus monodon, khi phân tích sâu các cơ chế nội tiết và phân tử kiểm soát quá trình trưởng thành buồng trứng – yếu tố then chốt quyết định hiệu quả sinh sản của tôm bố mẹ trong trại giống.

Sản xuất giống tôm sú: Nghiên cứu mới mở hướng thay thế cắt cuống mắt

Theo nhóm nghiên cứu, trong suốt nhiều thập kỷ qua, việc tôm sú khó thành thục tự nhiên trong điều kiện nuôi nhốt vẫn là nút thắt lớn của ngành sản xuất giống. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hormone ức chế sinh dục (GIH) phát ra từ cuống mắt, làm kìm hãm quá trình phát triển buồng trứng và cản trở sinh sản ổn định.

Để vượt qua trở ngại này, các trại giống lâu nay thường áp dụng biện pháp cắt cuống mắt nhằm giảm tín hiệu hormone ức chế và kích thích tôm cái thành thục. Tuy nhiên, dù mang lại hiệu quả sinh sản, phương pháp này gây nhiều tranh cãi do ảnh hưởng đến sức khỏe, tỷ lệ sống và phúc lợi động vật, đồng thời làm dấy lên nhu cầu tìm kiếm giải pháp thay thế bền vững hơn.

Nghiên cứu cho thấy, quá trình trưởng thành buồng trứng ở tôm sú không phụ thuộc vào một cơ chế đơn lẻ mà chịu tác động của mạng lưới điều hòa rất phức tạp giữa hormone, gen và các tín hiệu thần kinh. Một số yếu tố nội tiết thần kinh như Bursicon, serotonin và các hormone kích thích sinh dục được xác định có khả năng thúc đẩy tạo noãn và phát triển buồng trứng. Ngược lại, dopamine đóng vai trò ức chế quá trình này.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng xác định nhiều gen liên quan trực tiếp đến sự phát triển noãn bào và quá trình tạo noãn hoàng, trong đó có các gen E2F-2, PDRG1, NASP và OST1. Các thử nghiệm can thiệp RNA nhằm kiểm soát biểu hiện gen bước đầu cho thấy tiềm năng điều chỉnh quá trình thành thục theo từng giai đoạn phát triển của buồng trứng.

Theo đánh giá của nhóm nghiên cứu, việc hiểu rõ các cơ chế nội tiết thần kinh và mạng lưới phân tử có thể giúp ngành tôm phát triển các giải pháp thay thế cắt cuống mắt như sử dụng hormone, điều hòa gen hoặc các liệu pháp kết hợp. Dù vẫn cần thêm nghiên cứu và thử nghiệm ở quy mô thương mại, đây được xem là hướng đi tiềm năng nhằm nâng cao hiệu quả sinh sản, giảm tác động lên tôm bố mẹ và cải thiện tính bền vững cho ngành sản xuất giống tôm sú trong tương lai.

Tố Uyên