Trong bối cảnh ngành nuôi tôm đang hướng tới việc giảm thiểu sử dụng kháng sinh, các giải pháp tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên của vật nuôi ngày càng được chú trọng. Trong đó, Beta-Glucan nổi lên như một trong những hoạt chất hiệu quả và được nghiên cứu rộng rãi nhất, đóng vai trò then chốt trong chiến lược phòng bệnh chủ động.

Tăng sức đề kháng cho tôm giúp chủ động phòng ngừa dịch bệnh. Ảnh: Shutterstock

 

Thách thức từ hệ miễn dịch bẩm sinh của tôm

Để hiểu vai trò của Beta-Glucan, trước hết cần hiểu về hệ miễn dịch đặc thù của tôm. Khác với các loài động vật có xương sống, tôm không có hệ miễn dịch thích nghi, tức là chúng không có khả năng ghi nhớ mầm bệnh để tạo ra kháng thể đặc hiệu. Điều này có nghĩa là chúng ta không thể sử dụng vắc-xin cho tôm theo cách truyền thống.

Toàn bộ khả năng phòng vệ của tôm phụ thuộc vào hệ miễn dịch bẩm sinh, một hệ thống luôn ở trong trạng thái sẵn sàng nhưng không có tính đặc hiệu. Do đó, chiến lược phòng bệnh hiệu quả nhất là phải liên tục kích hoạt và duy trì hệ thống miễn dịch bẩm sinh này ở trạng thái hoạt động tối ưu.

 

Beta-glucan: Hoạt chất kích thích miễn dịch không đặc hiệu

Beta-Glucan là một hợp chất đường đa, được chiết xuất chủ yếu từ vách tế bào của nấm men, nấm hoặc một số loại ngũ cốc. Nó được xem là một chất kích thích miễn dịch không đặc hiệu, có nghĩa là nó không nhắm vào một mầm bệnh cụ thể nào mà thay vào đó, nó kích hoạt toàn bộ hệ thống phòng vệ của tôm.

Cơ chế hoạt động của Beta-Glucan dựa trên khả năng được nhận diện bởi các thụ thể đặc biệt trên bề mặt các tế bào miễn dịch của tôm. Khi Beta-Glucan liên kết với các thụ thể này, nó sẽ gửi một tín hiệu báo động, kích hoạt một chuỗi các phản ứng miễn dịch, đưa hệ thống phòng vệ vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Kết quả của sự kích hoạt này là các tế bào miễn dịch sẽ hoạt động mạnh mẽ hơn. Chúng sẽ tăng cường khả năng thực bào, tức là bắt và tiêu diệt mầm bệnh, đồng thời sản sinh ra các hợp chất kháng khuẩn tự nhiên, giúp tôm có khả năng chống chọi tốt hơn khi thực sự bị mầm bệnh tấn công.

Beta-Glucan kích hoạt đại thực bào để tạo các miễn dịch chống lại mầm bệnh. Ảnh: Thủy sản Việt Nam

 

Chiến lược ứng dụng thực tế

Hiệu quả của Beta-Glucan phụ thuộc rất lớn vào việc sử dụng đúng thời điểm. Nó không phải là thuốc để chữa bệnh, mà là một công cụ phòng ngừa. Do đó, việc bổ sung Beta-Glucan cần được thực hiện một cách chủ động, đặc biệt là trước những giai đoạn tôm dễ bị stress nhất.

Người nuôi nên định kỳ trộn Beta-Glucan vào thức ăn trước các thời điểm nhạy cảm như trước khi thả giống, khi thời tiết thay đổi đột ngột, hoặc trước và sau quá trình lột xác. Việc này giúp chuẩn bị và đưa hệ miễn dịch của tôm vào trạng thái sẵn sàng, giúp chúng vượt qua giai đoạn khó khăn một cách an toàn hơn.

Tăng cường hệ miễn dịch giúp tôm phát triển tốt. Ảnh: Tép Bạc

 

Nền tảng của nuôi trồng bền vững

Trong một chiến lược quản lý sức khỏe toàn diện, Beta-Glucan không phải là một giải pháp đơn lẻ. Hiệu quả của nó sẽ được phát huy tối đa khi được kết hợp với một môi trường ao nuôi ổn định và một đường ruột khỏe mạnh được duy trì bởi men vi sinh.

Việc đầu tư vào các giải pháp phòng ngừa như Beta-Glucan là một bước đi chiến lược. Nó giúp người nuôi giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và tạo ra một đàn tôm khỏe mạnh, hướng tới một vụ mùa có năng suất và hiệu quả kinh tế cao.

Nguồn: Tepbac