[Tạp chí Người Nuôi Tôm] – Chiết xuất từ nghệ có thể được được sử dụng như một chất tăng cường miễn dịch hiệu quả có thể được ứng dụng để phòng chống bệnh Vibriosis ở tôm biển. Chiết xuất của loại thảo mộc này cũng cho thấy tác dụng diệt khuẩn hiệu quả trong đường ruột tôm thẻ chân trắng.

Củ nghệ (tên khoa học: Curcuma longa Linn) là một cây bản địa của miền nam châu Á và được trồng rộng khắp các vùng nhiệt đới của thế giới.

Phương pháp nghiên cứu

Thử nghiệm

Thử nghiệm được làm trên tôm thẻ chân trắng khỏe mạnh về mặt lâm sàng (Litopenaeus vannamei) với trọng lượng phạm vi 10-12g. Bố trí 4 bể thí nghiệm, mỗi bể 15 con tôm thẻ chân trắng, gồm: một nhóm đối chứng và ba nhóm thử nghiệm được bổ sung nồng độ của chiết xuất củ nghệ ở mức 12,5; 25 và 50 mg/kg (ppm) thức ăn.

Chiết xuất từ củ nghệ (thân rễ) được cắt thành miếng nhỏ, sấy khô và nghiền mịn và ngâm trong rượu etylic 95% trong 10 giờ. Sau đó loại bỏ hết dung môi ethanol để có được chiết xuất thô của củ nghệ. Số lượng dung môi hoạt động trong chiết xuất nghệ (curcuminoids) được phân tích bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC), sử dụng phương pháp được mô tả bởi Kongkathip & Kongkathip (2005). Dịch chiết củ nghệ được giữ trong tủ lạnh ở 4°C trước khi sử dụng. Dịch chiết nghệ được hòa tan trong cồn etylic 95% trước khi trộn vào thức ăn theo nồng độ thí nghiệm.

KẾT QUẢ

Kháng bệnh đối với V. harveyi

Sau khi chống chọi với V. harveyi trong 7 ngày, đã có sự khác biệt đáng kể (P <0,05) trong tỷ lệ tử vong. Tôm được cho ăn với 25 mg/kg chiết xuất củ nghệ có tỷ lệ tử vong thấp nhất 13,333 ± 0,577 %, trong khi bể đối chứng có tỷ lệ tử vong cao nhất, ở mức 50%. Tuy nhiên, điều đáng kể sự khác biệt chỉ được tìm thấy giữa nhóm được bổ sung 25 mg/kg chiết xuất nghệ và đối chứng (Hình 1).

Tổng số lượng tế bào máu

Tổng số lượng tế bào máu của nhóm đối chứng và các nhóm điều trị (nồng độ của nghệ ở mức 12,5; 25; 50 mg/kg) là 7,183 ± 4,082 × 106; 6,817 ± 3,480 × 106; 5,267 ± 2,768 × 106 và 5,633 ± 2,275 × 106 tế bào/mL, tương ứng là khác nhau không đáng kể (P>0,05) (Hình 2).

Hình 1: Tỷ lệ tử vong của tôm thẻ chân trắng được nuôi bằng thức ăn có nồng độ chiết xuất củ nghệ khác nhau và thử thách với Vibrio harveyi.

Hình 2: Tổng số tế bào máu của tôm thẻ chân trắng được nuôi bằng thức ăn có chứa các loại nồng độ của chiết xuất củ nghệ.

Hoạt tính phenoloxidaza

Tôm được cho ăn với 25 và 50 mg/kg chiết xuất củ nghệ có ý nghĩa (P<0,05) hoạt tính phenoloxidase cao hơn so với đối chứng và tôm được cho ăn 12,5 mg/kg chiết xuất củ nghệ, với các giá trị 232,7592 ± 145.223; 250.863 ± 96.713; 100.119 ± 79.591 và tương ứng là 95,889 ± 62,853 đơn vị/phút/mg protein (Hình 3).

Hoạt động thực bào

Có tỷ lệ phần trăm cao của thực bào ở tôm được cho ăn 12,5 và 25 mg/kg dịch chiết nghệ ở mức 36,319 ± 24,210 và 36,364 ± 15,025%, tương ứng, nhưng các giá trị này khác biệt không có ý nghĩa (P>0,05) so với kiểm soát, có giá trị là 27,294 ± 9,986%.

Tôm được cho ăn chiết xuất nghệ ở 50 mg/kg có tỷ lệ thực bào thấp nhất, khác biệt không có ý nghĩa (P>0,05) từ kiểm soát, nhưng là đáng kể (P <0,05) khác với các nhóm được điều trị bằng nghệ khác (Hình 4).

Hình 3: Hoạt tính phenoloxidase của tôm thẻ chân trắng được nuôi bằng thức ăn có chứa các loại nồng độ của chiết xuất củ nghệ.

Hình 4: Tỷ lệ thực bào của tôm thẻ chân trắng được nuôi bằng thức ăn có chứa các loại nồng độ của chiết xuất củ nghệ.

Hoạt động diệt khuẩn

Hoạt tính diệt khuẩn (Bảng 1) ở huyết thanh pha loãng 1:256-1:512 được tìm thấy ở tôm được cho ăn với chiết xuất nghệ 25 mg/kg, đó là mức cao nhất khi so sánh với các phương pháp điều trị. Tôm được cho ăn 12,5 và 50 mg/kg có cùng mức độ hoạt động diệt khuẩn (1:128 – 1:256), trong khi đối chứng có tỷ lệ thấp nhất hoạt tính diệt khuẩn (1:64-1:128).

Tổng số vi khuẩn từ ruột tôm

Tổng số vi khuẩn đối chứng là 1911,00 ± 1756,59 × 109 CFU/gm, tức là cao hơn đáng kể (P<0,05) so với nhóm điều trị bằng nghệ. Tổng số Vibrio spp., đếm của bể đối chứng là 10,67 ± 2,65 × 109 CFU/gm, cao hơn đáng kể (P<0,05) so với nhóm được điều trị bằng dịch chiết nghệ (Bảng 2).

THẢO LUẬN

Trong nghiên cứu này, chiết xuất từ củ nghệ bằng cách sử dụng cồn etylic 95% chứa 25,726% (w/w) curcuminoids bao gồm curcumin, desmethoxycurcumin và bisdesmethoxycurcumin trộn với dầu dễ bay hơi. Dựa theo Supamattaya & cs. (2005), chiết xuất nghệ với rượu etylic cho hoạt tính cao hơn thành phần hơn so với từ các dung môi khác. Supamattaya & cs. (2004) tìm thấy 21,57% curcuminoids từ nghệ được chiết xuất bằng rượu, thấp hơn trong nghiên cứu hiện tại. Nguồn gốc của củ nghệ và quy trình khai thác là những yếu tố chính xác định hàm lượng curcuminoid. Lượng curcuminoids cho biết mức độ hoạt động diệt khuẩn và tác dụng kích thích miễn dịch trong các động vật thử nghiệm.

Tỷ lệ nhiễm V. harveyi giảm rõ rệt ở tôm được cho ăn bổ sung chiết xuất nghệ. Tất cả các nhóm được điều trị bằng nghệ có tỷ lệ tử vong ít hơn so với nhóm kiểm soát. Phát hiện này tương tự như một báo cáo trước đây về khả năng kháng Vibriosis ở tôm sú nuôi bằng chiết xuất nghệ (Vanichkul & cs, 2007). Supamattaya & cs. (2005) so sánh hoạt tính ức chế virus và vi khuẩn của ba thảo mộc: nghệ, xuyên tâm liên và cây xương khỉ. Họ tìm thấy bằng nghiên cứu trong ống nghiệm rằng chiết xuất của tất cả các loại thảo mộc có thể ức chế, cũng như diệt trừ vi khuẩn, Vibrio spp. và virus đốm trắng gây bệnh trên tôm, trong đó chiết xuất nghệ cho thấy hiệu quả cao nhất.

Bằng nghiên cứu in vivo, thức ăn đã chế biến có chứa các nồng độ khác nhau của nghệ sau đó cho tôm sú ăn trong hai tuần. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, chiết xuất nghệ với định lượng 5 và 25 mg/kg có thể nâng cao tỷ lệ sống của tôm sú đã gây nhiễm thực nghiệm với Vibrio harveyi. Ngoài ra, dầu dễ bay hơi trong chiết xuất củ nghệ được báo cáo là có tác dụng diệt khuẩn (Lutomoski & cs., 1974; Bhavanishankar & Murthy, 1986).

Đồng thời, nghiên cứu hiện tại cũng chỉ ra rằng hoạt tính diệt khuẩn của chiết xuất nghệ trong ruột của tôm thẻ chân trắng, trong đó tổng số lượng vi khuẩn và tổng số lượng Vibrio của tất cả các nhóm được điều trị bằng dịch chiết nghệ thấp hơn đáng kể so với bể đối chứng.

KẾT LUẬN

Kết quả từ nghiên cứu hiện tại cho thấy việc áp dụng chiết xuất nghệ tại 25 mg/kg thức ăn trong hai tuần và trong một tháng nuôi tôm thẻ chân trắng cho thấy tác dụng tích cực đối với: kháng vibriosis; miễn dịch chức năng; và hoạt tính diệt khuẩn trên tôm ruột.

Hiểu Lam