[Tạp chí Người Nuôi Tôm] – Hiện nay, giá thành sản xuất tôm thẻ chân trắng tại Việt Nam đang vượt xa so với Ấn Độ và Ecuador. Chi phí sản xuất tôm kích cỡ 50 con/kg tại Việt Nam là 4,25 USD/kg, tại Ấn Độ là 2,9 USD/kg và tại Ecuador là 2,4 USD/kg.

 

Tại một số quốc gia Đông Nam Á và Ấn Độ, chi phí trung bình cho sản xuất tôm thẻ chân trắng đã tăng từ 15 – 25%, tùy thuộc vào kích cỡ tôm thu hoạch. Quý I/2023, giá tôm trên thị trường quốc tế đồng loạt giảm khiến cho tình hình nuôi tôm tại nhiều quốc gia trở nên trầm trọng hơn.

Những người nuôi tôm châu Á cho rằng, hậu quả từ cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine đã đẩy giá thành sản xuất tôm (COP) tăng cao. Đây là một thách thức lớn khi mà dịch bệnh trên tôm bùng phát thường xuyên làm giảm tỷ lệ sống, tăng chi phí sản xuất và giảm tỷ suất lợi nhuận.

Nguyên nhân chính làm tăng chi phí sản xuất tôm bao gồm tăng giá thức ăn thủy sản, chi phí năng lượng (điện, xăng dầu) và chi phí nhân công.

Bảng 1: Chi phí sản xuất tôm thẻ chân trắng tại các quốc gia khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ

Ấn Độ

Theo B.Ravikumar từ Công ty TNHH Growel Feeds Pte, năm 2019, chi phí sản xuất tôm thẻ chân trắng tại Andhra Pradesh, Ấn Độ thấp hơn hiện tại rất nhiều. Ông ước tính tổng giá thành sản xuất tôm thẻ chân trắng tại đây đã tăng từ 15-20% so với thời điểm năm 2019, lên khoảng 2,54 USD/kg, đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 60 con/kg và tăng khoảng 3,28 USD/kg, đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 50 con/kg. Mặc dù chi phí cho thức ăn tôm tăng ở mức 15-20% góp phần đẩy giá thành sản xuất tăng, tuy nhiên vấn đề chính mà người nuôi tôm tại Andhra Pradesh, Ấn Độ đang phải đối mặt là giá điện tăng gấp 3 lần, và chi phí nhân công tăng từ 30-40%.

Chi phí cho sản xuất tôm thẻ chân trắng kích cỡ 50 con/kg tại Ấn Độ. Vì 80-90% số ao được khảo sát đã bùng phát dịch do Enterocytozoon hepatopenaei (EHP), Hội chứng phân trắng. Biểu đồ này cân đối chi phí sản xuất giữa ao nuôi bình thường và ao nuôi nhiễm dịch bệnh. Nếu chỉ tính riêng ao nuôi thông thường, thức ăn sẽ đóng góp 45-49% vào giá thành sản xuất. Số liệu: B.Ravikumar, Growel Pte Ltd.

Indonesia

Hội những người nuôi tôm Indonesia đã tính toán giá thành sản xuất tôm (COP) năm 2022 đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 60 con/kg là 2,86 USD/kg, tăng 6,9% so với năm 2021. Một nông dân tại đây cũng đưa ra tính toán chi phí sản xuất tôm thẻ chân trắng kích cỡ 30 con/kg vào khoảng 3,36-4,04 USD/kg, nông dân này cho rằng mức chi phí này cao hơn từ 20-25% so với năm 2021.

Các thành chính phần cấu thành chi phí sản xuất tôm tại đây bao gồm: con giống 8%, thức ăn 43%, năng lượng (điện, xăng dầu) 16%. Năm 2022, tổng mức tăng giá thức ăn thủy sản là 6-7%.

Chi phí sản xuất đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 60 con/kg tại Indonesia

Malaysia

Theo nhà phân tích tôm hàng đầu tại Malaysia, ông Wan Nadhri Wan Fauzi, Giám đốc điều hành tại Công ty Blue Archipelago Bhd, ước tính năm 2022, tổng chi phí sản xuất tôm tại quốc gia này tăng từ 1-1.3 MYR/kg, nguyên nhân chính do giá thức ăn thủy sản và chi phí nhân công tăng cao. Chi phí năng lượng ổn định. Giá tôm giống sạch bệnh (SPF) tăng gần 15% trong quý I/2023 và tiếp tục tăng lên 22%. Khi dịch bệnh trên tôm tại Malaysia bắt đầu bùng phát mạnh, chi phí cho hóa chất đầu vào và chế phẩm sinh học tăng 5%.

“Ảnh hưởng từ việc phong tỏa do đại dịch Covid-19 và xung đột giữa Nga – Ukraine đã đóng một vai trò then chốt trong việc tăng giá này. Chính phủ Malaysia tăng mức lương tối thiểu cho người lao động, điều này đã kéo chi phí nhân công trong trại sản xuất tôm tăng lên”, ông Wan Nadhri cho biết thêm.

Bên cạnh tôm thẻ chân trắng, giá thành sản xuất tôm sú tại quốc gia này cũng tăng do việc tăng giá thức ăn thủy sản, giá tôm sú giống tăng 8%. Mật độ thả từ 35-45 PL/m², giá bán khoảng 7,17 USD/kg đối với tôm kích cỡ 30 con/kg.

Chi phí sản xuất đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 60 con/kg tại Malaysia

Philippine

Tại Philippine, COP được đưa ra là 4,00 USD/kg đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 40 con/kg. Một số đại diện hoạt động trong ngành tôm tại quốc gia này cho biết, sự gia tăng này là do việc tăng giá của thức ăn thủy sản, giá năng lượng (điện) cũng tăng 20%.

Năm 2023, giá tôm thương phẩm tại Philippine tương đối cao đã góp phần hỗ trợ ngành tôm quốc gia này. Trung bình, giá tôm thẻ chân trắng thương phẩm đạt từ 4,29-5,00 USD/kg tại Visayas và Mindanao, tôm cỡ 50 con/kg tại Visayas đạt 5,15 USD/kg.

 

Chi phí sản xuất đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 60 con/kg tại Philippine

Thái Lan

Theo ông Vinij Tansakul, Chuyên gia tư vấn ngành tôm, chi phí sản xuất tôm thẻ chân trắng tại Thái Lan ghi nhận tăng từ 15-18% so với năm 2021.

Những thách thức mà chi phí sản xuất tôm năm 2022 tại đây bao gồm giá thức ăn và nhiên liệu (điện, xăng dầu) đều tăng so với năm 2021. Bên cạnh đó, giá tôm giống cũng tăng trong bối cảnh chất lượng tôm giống giảm sút.

Việt Nam

Theo TS. Trần Hữu Lộc, Phòng thí nghiệm ShrimpVet, chi phí sản xuất chung tại Việt Nam đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ 50 con/kg là 4,0 USD/kg, nuôi trong ao lót bạt.

So với năm 2021, chi phí sản xuất tôm thẻ chân trắng hiện tại tăng khoảng 15%, chủ yếu là do chi phí thức ăn và chi phí xử lý nước đầu vào tăng, tỷ lệ sống thấp. Giá tôm giống tăng lên khoảng 125 đồng/PL. Theo ghi nhận, tình trạng “treo ao” của nông dân chủ yếu là do giá bán tôm thương phẩm thấp, dưới hoặc bằng giá thành sản xuất. Giá thành sản xuất tôm thẻ chân trắng tại Việt Nam đang vượt xa so với Ấn Độ và Ecuador.

Cơ cấu chi phí sản xuất tôm thẻ chân trắng kích cỡ 50 con/kg tại Việt Nam. Theo bài trình bày của TS. Trần Lộc, Phòng thí nghiệm ShrimpVet trình bày tại Vietshrimp 2023.

Tại VietShrimp 2023, TS Trần Hữu Lộc đã có bài chia sẻ về so sánh chi phí sản xuất đối với tôm kích cỡ 50 con/kg của Việt Nam so với Ecuador và Ấn Độ. Theo đó, chi phí sản xuất tôm kích cỡ 50 con/kg tại Việt Nam là 4,25 USD/kg, tại Ấn Độ là 2,9 USD/kg và tại Ecuador là 2,4 USD/kg.

Yếu tố góp phần đẩy giá thành sản xuất tôm tại Việt Nam tăng cao là do chi phí thức ăn thủy sản chiếm 64%, nguyên nhân vì người nuôi tôm Việt Nam ưu tiên thức ăn thủy sản chất lượng cao, có tỷ lệ protein thô cao (hơn 40%). Bên cạnh đó, chi phí xử lý nước, chi phí vật tư và chi phí nhân công cũng chiếm lỷ lệ đáng kể.

Giá thành sản xuất cao đã đặt ra nhiều thách thức cạnh tranh cho con tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Phạm Huệ (Theo Aquaculture Asia Pacific)