[Người Nuôi Tôm] – Trong ngành nuôi trồng thuỷ sản, tôm biển (tôm thẻ chân trắng và tôm sú) là đối tượng nuôi chủ lực, góp phần quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Tuy nhiên, tôm là loài rất nhạy cảm với biến động môi trường, đặc biệt trong mùa mưa. Mưa lớn không chỉ làm thay đổi đột ngột các yếu tố như nhiệt độ, độ mặn mà còn khiến tôm suy giảm sức đề kháng, dễ nhiễm bệnh. Do đó, việc kiểm soát và duy trì ổn định môi trường ao nuôi trong thời điểm này là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả vụ nuôi.

 

Ảnh hưởng của mưa tới ao nuôi tôm

• Giảm độ mặn và nhiệt độ: Khi những cơn mưa xuất hiện, chúng mang theo một lượng nước ngọt thường có nhiệt độ thấp hơn nước trong ao. Đặc biệt, các đợt mưa lớn kéo dài có thể làm giảm đột ngột độ mặn và nhiệt độ, nhất là ở lớp nước bề mặt. Tôm là động vật biến nhiệt, rất nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ. Khi nhiệt độ và độ mặn biến động đột ngột, tôm dễ bị sốc nhiệt và sốc độ mặn. Để thích nghi, tôm phải tiêu tốn nhiều năng lượng cho quá trình điều chỉnh áp suất thẩm thấu, làm giảm năng lượng dành cho các hoạt động trao đổi chất khác. Hệ quả là tốc độ tăng trưởng suy giảm và sức đề kháng trước các tác nhân gây bệnh cũng bị ảnh hưởng.

• Thay đổi pH: Nước mưa thường có tính axit nhẹ (pH thấp hơn nước ao nuôi tôm), nên khi mưa lớn kéo dài, pH nước ao có thể giảm nhanh. Trong mùa mưa, trời nhiều mây, ánh sáng yếu làm giảm quá trình quang hợp của tảo, dẫn đến tích tụ CO₂ hòa tan và làm pH giảm mạnh, đặc biệt vào ban đêm. pH thấp ảnh hưởng đến trao đổi chất của tôm và làm tăng độc tính của khí H₂S. Nếu ao có mật độ tảo cao trước mưa, sau mưa tảo có thể chết hàng loạt; quá trình phân hủy xác sẽ tiêu tốn nhiều oxy và giải phóng các phẩm phân hủy, có thể gây ra nhiều vấn đề bất lợi khác cho tôm nuôi.

• Giảm kiềm và độ cứng: Nước mưa làm pha loãng nồng độ các ion hòa tan trong nước, dẫn đến giảm độ kiềm và độ cứng. Độ kiềm thấp ảnh hưởng đến khả năng ổn định pH của nước và quá trình lột xác, tạo vỏ của tôm. Thiếu khoáng chất (Ca, Mg, K…) cần thiết cho quá trình tạo vỏ khiến tôm lột xác khó khăn, mềm vỏ kéo dài, dễ bị nhiễm khuẩn hoặc ăn thịt lẫn nhau.

• Gia tăng độ đục, giảm lượng oxy hòa tan: Nước mưa chảy tràn qua bờ ao, mang theo các chất vô cơ (đất, cát…) và các chất hữu cơ khác xuống ao. Lượng chất hữu cơ này lắng xuống đáy ao, tạo điều kiện cho vi khuẩn phân hủy yếm khí phát triển mạnh, sản sinh các khí độc như H₂S, NH₃, NO₂ đáo dóo phú sa, tào tàn cản tờở đnh sảng giảm khả năng quang hợp, cùng với quá trình phân huy hữu cơ góp phần làm giảm oxy và gây stress cho tôm.

• Phát tán mầm bệnh: Nước mưa rửa trôi và mang theo các vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng từ môi trường xung quanh vào ao nuôi. Khi sức đề kháng của tôm bị suy yếu do stress bởi sự thay đổi đột ngột của môi trường sống, các tác nhân gây bệnh này sẽ nhanh chóng tấn công và gây bệnh.

 

Các vấn đề thường gặp trong mùa mưa

Sự biển động môi trường và suy giảm sức đề kháng của tôm trong mùa mưa là điều kiện thuận lợi cho nhiều loại bệnh nguy hiểm bùng phát:

• Bệnh phân trắng (WFS): Có nhiều nguyên nhân gây ra, liên quan đến vị khuẩn Vibrio, ký sinh trùng hoặc độc tố từ tảo. Chất lượng nước kém, tảo tàn, lượng chất hữu cơ cao trong mùa mưa là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây WFS bùng phát mạnh và thường dẫn tới thành dịch.

• Bệnh đen mang: Trong điều kiện môi trường sống bất lợi như pH thấp, hàm lượng oxy hoà tan thấp và khí độc cao, tôm rất dễ bị nhiễm một số loài vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng. Các tác nhân này thường bám vào mang, gây tổn thương, viêm và hoại tử, khiến mang tôm chuyển sang màu đen, thường được gọi là triệu chứng “tôm bị đen mang”.

• Triệu chứng mềm vỏ: Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu khoáng chất cần thiết cho quá trình tạo vỏ, đặc biệt là canxi và magie. Mưa làm giảm độ mặn và độ cứng của nước (hàm lượng khoáng hòa tan), khiến tôm thiếu “nguyên liệu” để làm cứng vỏ sau khi lột xác. Hiện tượng này có thể khiến tôm rớt hàng loạt sau mỗi chu kỳ lột xác, thường được người nuôi gọi là “tôm rớt cục thịt”.

Các vấn đề thường gặp trong mùa mưa không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người nuôi như tôm bị rớt, hao hụt, mà còn ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe tôm, gây tổn thất lớn như làm suy giảm tốc độ tăng trưởng, giảm màu sắc tôm, tăng chi phí xử lý và từ đó làm giảm hiệu quả kinh tế của vụ nuôi.

Tôm bị hao sau khi lột xác

Các giải pháp xử lý

Với bề dày kinh nghiệm lâu năm tại thị trường Việt Nam, Tập đoàn Thăng Long không ngừng tìm hiểu, nghiên cứu và phát triển các dòng sản phẩm giúp ổn định môi trường nước và tăng sức đề kháng của tôm nuôi trong mùa mưa. Việc áp dụng một cách nghiêm ngặt sẽ tạo thành “lá chắn” vững chắc giúp tôm vượt qua những điều kiện khắc nghiệt do những cơn mưa gây nên.

Giải pháp 1: Quản lý môi trường nước ao nuôi

Xử lý trước mưa: Trước khi mưa đến hoặc khi dự báo có mưa lớn, nên sử dụng sản phẩm vôi nóng QUICK LIME (CaO) 10 – 15 kg/1.000m³, HI – CA (CaCO₃) 10- 15 kg/1.000m³ và ZEOLITE 3- 5 kg/1.000m³. Phương án này giúp bổ sung canxi, magie, carbonate và các khoáng vi lượng, làm tăng độ kiềm, ổn định pH đồng thời làm tăng hệ đệm cho nước, từ đó tránh sự biến động lớn về các chỉ số thuỷ hoá của nước ao nuôi trong và sau những cơn mưa, đặc biệt là những cơn mưa lớn kéo dài.

Xử lý sau mưa: Sau khi mưa kết thúc, lượng chất hữu cơ và bùn đáy có thể bị xáo trộn, khí độc dễ tăng cao. Sử dụng các sản phẩm vi sinh xử lý đáy ao AQUA CHIP hoặc AQUA CHIP PLUS với liều 100- 300 gam/1.000m³ tuỳ theo mức độ dơ của nước, các lợi khuẩn được bổ sung vào giúp phân huỷ nhanh chóng chất hữu cơ dư thừa (thức ăn thừa, phân tôm, xác tảo tàn), phân giải khí độc (NH₃, NO₂, H₂S), làm sạch đấy ao, giảm tích tụ bùn bã và ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây hại, duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi.

Trong lúc đang mưa hay sau mưa tuỳ theo lượng mưa và thời gian mưa mà có thể bổ sung thêm các sản phẩm QUICK LIME, HI-CA, BI-CAR, ZEOLITE để giúp môi trường luôn được ổn định.

 

Giải pháp 2: Tăng cường sức khỏe tôm nuôi

Dinh dưỡng: Thức ăn là yếu tố quan trọng hàng đầu ảnh hưởng đến sức khỏe tôm. Với công nghệ hiện nay, có thể bổ sung các loại thức ăn phù hợp theo từng giai đoạn. Đặc biệt trong mùa mưa, độ mặn và khoáng chất thường giảm, dễ làm suy giảm sắc tố tôm, nhất là ở những ao có độ mặn dưới 12 ppt. Khi đó, chúng tôi khuyến cáo sử dụng thức ăn chuyên dụng như BACCARAT PLUS. Sản phẩm không chỉ có công thức đặc trưng mà còn bổ sung Astaxanthin – một chất tăng sắc tố và chống oxy hóa, giúp nâng cao sức để kháng cho tôm.

Hỗ trợ chức năng tiêu hóa: Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh là tuyến phòng thủ đầu tiên và quan trọng của tôm. Mùa mưa, tôm dễ bị rối loạn tiêu hoá và các bệnh đường ruột. Trộn men vi sinh TIGER MEN PLUS 5 – 10 ml/kg, ENZY 3 – 5 gam/ kg vào thức ăn hàng ngày giúp bổ sung các lợi khuẩn, ức chế vi khuẩn có hại, cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng cường khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.

Bổ sung khoáng chất: Trong điều kiện stress, lột xác liên tục, nhu cầu về khoáng chất của tôm tăng cao. Để hấp thụ khoáng chất giúp quá trình làm vỏ tôm có 2 cơ chế là thẩm thấu khuếch tán từ môi trường và cơ chế hấp thu qua gan tuỵ. Do đó, chúng ta bổ sung đồng thời khoáng theo 2 phương thức hấp thu của tôm. Bổ sung khoáng SUPER MIX 3 – 5 kg/1.000m³ (hoặc khoáng nước HI-MIN 2 – 3 L/1.000m³), trộn khoáng PROMIN 5 – 10 ml/kg thức ăn.

Tăng cường chức năng gan: Gan tụy là cơ quan đa chức năng, đóng vai trò quan trọng trong tiêu hóa, hấp thu, chuyển hóa và giải độc. Lượng mưa lớn và kéo dài khiến sức đề kháng suy giảm, chức năng gan tuy của tôm cũng bị ảnh hưởng tổn thương theo. Việc sử dụng các sản phẩm VIMAX–506 3 – 5 gam/kg trộn vào thức ăn giúp bổ sung vitamin tổng hợp và chiết xuất đặc trưng hỗ trợ chức năng gan tuy giúp tôm giảm stress, tăng cường sức đề kháng và phục hồi các tổn thương của chức năng gan tuy. tôm một cách nhanh chóng.

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh” luôn là nguyên tắc vàng trong nuôi trồng thủy sản. Bà con nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa ngay từ đầu mùa mưa hoặc ngay từ trước khi có mưa xuất hiện. Hạn chế đến mức tối đa tình trạng chỉ khi tôm có dấu hiệu yếu hoặc mắc bệnh mới bắt đầu xử lý. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng và theo dõi chặt chẽ các yếu tố môi trường sẽ giúp bà con giảm thiểu rủi ro và bảo vệ vụ nuôi hiệu quả hơn.

Tập đoàn Thăng Long xin kính chúc bà con có một vụ tôm bội thu, vượt qua mọi thử thách khắc nghiệt của thời tiết!

Phạm Văn Hữu

Chuyên viên kỹ thuật Tập đoàn Thăng Long