[Người Nuôi Tôm] – Dù tiếp tục là một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, ngành tôm đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức từ các rào cản thương mại, yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng để duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Xuất khẩu tôm đối mặt nhiều rào cản trong cuộc đua giữ thị phần

 

Áp lực từ các rào cản thương mại

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, các thị trường nhập khẩu lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và một số quốc gia phát triển đang liên tục nâng cao các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm thủy sản nhập khẩu.

Đối với mặt hàng tôm, ngoài yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm, các doanh nghiệp còn phải đáp ứng những quy định nghiêm ngặt liên quan đến truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dư lượng kháng sinh, trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững. Rào cản lớn nhất tại các thị trường xuất khẩu đặc biệt là thị trường Mỹ chính là mức thuế chống bán phá giá cao tạo thêm áp lực lên quá trình đàm phán giá và tâm lý mua hàng của các doanh nghiệp nhập khẩu. Nhu cầu thị trường chưa phục hồi đủ mạnh, áp lực chi phí và giá cả tăng cao đang trở thành rào cản không nhỏ đối với hoạt động xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp trong nước. Bên cạnh đó, các biện pháp phòng vệ thương mại, kiểm tra kỹ thuật và những quy định mới về giảm phát thải carbon cũng khiến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp ngày càng gia tăng.

Không chỉ đối mặt với các rào cản từ thị trường nhập khẩu, ngành tôm Việt Nam còn chịu áp lực cạnh tranh lớn từ các quốc gia sản xuất tôm hàng đầu như Ecuador, Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan. Lợi thế về giá thành sản xuất của nhiều đối thủ đang tạo sức ép lên các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu tôm trong nước. Trong khi đó, chi phí đầu vào tại Việt Nam, từ con giống, thức ăn, điện năng đến logistics, vẫn ở mức cao, làm giảm khả năng cạnh tranh về giá. Các chuyên gia cho rằng, nếu không sớm nâng cao năng suất và tối ưu chi phí sản xuất, doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì thị phần tại các thị trường truyền thống.

Xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển mạnh sang các sản phẩm thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội. Điều này buộc ngành tôm phải thay đổi phương thức sản xuất theo hướng xanh, sạch và bền vững hơn. Nhiều nhà nhập khẩu hiện yêu cầu sản phẩm phải được sản xuất tại các vùng nuôi đạt chứng nhận quốc tế, bảo đảm không gây tác động tiêu cực đến môi trường và đáp ứng các tiêu chí về phúc lợi lao động. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành tôm Việt Nam tái cơ cấu sản xuất, hướng đến các mô hình nuôi công nghệ cao, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải.

 

Cần nâng cao năng lực thích ứng để phát triển mạnh mẽ

Theo các chuyên gia, để vượt qua những rào cản ngày càng gia tăng, doanh nghiệp xuất khẩu tôm cần đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường kiểm soát chuỗi sản xuất từ con giống đến khâu xuất khẩu. Song song đó, việc xây dựng vùng nuôi đạt chuẩn, áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử và mở rộng các chứng nhận quốc tế sẽ là yếu tố then chốt giúp nâng cao uy tín của tôm Việt Nam trên thị trường thế giới. Ngoài nỗ lực từ doanh nghiệp, ngành chức năng cũng cần tiếp tục hỗ trợ cập nhật thông tin thị trường, cảnh báo sớm các rào cản thương mại và thúc đẩy đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu.

Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, triển vọng của ngành tôm vẫn được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản toàn cầu tiếp tục tăng. Việt Nam hiện vẫn nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu tôm hàng đầu thế giới với lợi thế về kinh nghiệm nuôi trồng, chế biến và hệ thống doanh nghiệp xuất khẩu quy mô lớn. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển theo hướng bền vững sẽ là chìa khóa giúp ngành tôm duy trì đà tăng trưởng và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Lan Hương