[Người Nuôi Tôm] – Xuất khẩu tôm Việt sang thị trường Hoa Kỳ đang chịu áp lực lớn bởi chính sách thuế, khiến đơn hàng của nhiều doanh nghiệp chững lại, thậm chí đứng trước nguy cơ bị loại khỏi thị trường này.

Các doanh nghiệp tôm Việt đang nỗ lực tìm lối đi trong bối cảnh thị trường xuất khẩu biến động

Trong nhiều năm qua, Hoa Kỳ luôn là một trong những thị trường quan trọng của ngành tôm Việt Nam, với giá trị xuất khẩu thường dao động từ 800 triệu đến 1 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, tính đến tháng 6/2025 ngành tôm đang phải đối mặt với nguy cơ có thể bị loại khỏi thị trường Hoa Kỳ nếu kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) về chống bán phá giá (CBPG) không có thay đổi tích cực.

Áp lực lớn về thuế

Theo kết quả sơ bộ mà Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) công bố, một số doanh nghiệp tôm Việt có thể phải chịu mức thuế CBPG lên đến 33,29%, thậm chí một số doanh nghiệp lớn bị áp tới 35,29%. Đây được xem là mức thuế cao bất thường, vượt xa khả năng cạnh tranh của ngành.

Không dừng lại ở đó, từ ngày 7/8/2025, Hoa Kỳ chính thức áp thêm thuế đối ứng 20% đối với thủy sản Việt Nam. Đồng thời, khả năng Hoa Kỳ áp dụng thuế chống trợ cấp (CVD) cũng đang hiện hữu. Như vậy, chỉ riêng tại thị trường Hoa Kỳ, tôm Việt có nguy cơ gánh đồng thời ba loại thuế: CBPG, thuế đối ứng và CVD. VASEP gọi tình huống này là “thuế chồng thuế”, khiến sản phẩm gần như không còn khả năng cạnh tranh về giá.

Nguy cơ mất thị phần tại thị trường lớn

Hoa Kỳ vốn chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam. Nhưng với bức tranh thuế quan hiện nay, VASEP cảnh báo nếu mức thuế sơ bộ không được điều chỉnh ở kết quả cuối cùng (dự kiến công bố tháng 12/2025), tôm Việt hoàn toàn có thể mất thị phần hoặc bị loại khỏi thị trường này.

Các nước trong khối Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) cũng trở thành điểm sáng với 699 triệu USD (tăng 36%), trong đó Nhật Bản dẫn đầu với 320 triệu USD. Tại EU, kim ngạch đạt 309 triệu USD, tăng 17% nhờ tác động tích cực từ EVFTA và sự phục hồi tiêu dùng sau lạm phát. Những kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của các thị trường ngoài Hoa Kỳ, đồng thời phản ánh xu hướng tất yếu là đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Trước những khó khăn tại Hoa Kỳ, doanh nghiệp Việt đã nhanh chóng chuyển hướng sang các thị trường khác. Trong 7 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu tôm sang Trung Quốc và Hong Kong đạt 710 triệu USD, tăng tới 78% và chiếm gần 30% tổng kim ngạch.

Hướng đi nào cho ngành tôm Việt?

Theo dự đoán của VASEP, từ nay đến cuối năm 2025, ngành tôm sẽ đối diện với việc DOC điều chỉnh giảm mức thuế CBPG, tạo cơ hội để tôm Việt tiếp tục duy trì thị phần tại Hoa Kỳ, dù với áp lực cạnh tranh khốc liệt. Hoặc sẽ phải chấp nhận mức thuế hiện tại được giữ nguyên. Khi đó, sản phẩm tôm Việt gần như bị loại khỏi thị trường Hoa Kỳ do không thể cạnh tranh với các nguồn cung khác. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tâm thế như ngồi trên lửa, tuy nhiên cũng đồng thời cần chuẩn bị sẵn các phương án thay thế.

Hoa Kỳ từng là thị trường rất quan trọng của xuất khẩu tôm Việt Nam, nhưng hiện nay đang trở thành một áp lực lớn. Áp lực từ “thuế chồng thuế” có thể khiến tôm Việt đánh mất thị phần vào tay đối thủ. Dù vậy, thách thức này cũng mở ra cơ hội thúc đẩy ngành nhanh chóng tái cơ cấu, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường.

Kết quả cuối cùng của POR19 vào tháng 12 tới sẽ là bước ngoặt hoặc mở ra cơ hội giữ chỗ đứng tại Hoa Kỳ, hoặc buộc ngành tôm Việt phải rẽ lối sang các thị trường khác. Dù trường hợp nào xảy ra điều quan trọng là doanh nghiệp cần chủ động, linh hoạt và kiên định với mục tiêu phát triển bên vững.

Cẩm Anh