[Người Nuôi Tôm] – Nhà bán lẻ Lidl GB – chi nhánh tại Anh của Tập đoàn bán lẻ Lidl (Đức) – vừa xác nhận loại bỏ hoàn toàn phương pháp cắt bỏ cuống mắt (eyestalk ablation) khỏi các sản phẩm tôm nuôi mang thương hiệu riêng. Đây là nhà bán lẻ thứ mười trong tổng số 11 chuỗi siêu thị lớn nhất tại Vương quốc Anh áp dụng các cam kết có thời hạn liên quan đến phúc lợi tôm.

Các tiêu chuẩn phúc lợi động vật ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu

Theo thông báo, chính sách của Lidl GB có hiệu lực từ tháng 01/2026. Doanh nghiệp cũng đang chuẩn bị triển khai công nghệ gây choáng bằng điện (electrical stunning) trong xử lý tôm vào cuối năm nay – một phương pháp được đánh giá là nhân đạo hơn so với các kỹ thuật truyền thống.

Trước đó, hàng loạt nhà bán lẻ lớn tại Anh như Tesco, Sainsbury’s, Marks & Spencer, Waitrose, Morrisons hay Asda đã lần lượt đưa ra các cam kết tương tự, hướng tới việc cải thiện điều kiện phúc lợi trong nuôi và chế biến tôm. Hiện chỉ còn Aldi là chuỗi siêu thị lớn duy nhất chưa công bố lộ trình cụ thể, dù đã thừa nhận gây choáng bằng điện là phương pháp tối ưu.

Sự thay đổi nhanh chóng này phản ánh một xu hướng rõ nét: phúc lợi tôm đang chuyển từ một khái niệm ít được chú ý trở thành tiêu chuẩn mới của ngành. Chỉ trong vòng hơn hai năm, kể từ khi Tesco tiên phong đưa ra cam kết vào năm 2024, phần lớn các nhà bán lẻ lớn tại Anh và châu Âu đã đồng loạt điều chỉnh chính sách thu mua.

Áp lực thay đổi đến từ cả thị trường lẫn khoa học. Tôm hiện là loài thủy sản được tiêu thụ nhiều nhất tại Anh, với hơn 1,2 tỷ cá thể mỗi năm. Các nghiên cứu của Trường Kinh tế Luân Đôn và Đại học Stirling cho thấy tôm có tri giác và khả năng cảm nhận đau, từ đó làm dấy lên tranh luận về các thực hành phổ biến trong sản xuất giống và chế biến.

Trong đó, phương pháp cắt bỏ cuống mắt – vốn được áp dụng rộng rãi để kích thích tôm cái sinh sản – đang bị xem xét lại do gây tổn thương sinh lý cho vật nuôi. Tương tự, kỹ thuật gây choáng bằng đá lạnh (ice slurry) cũng bị chỉ trích vì có thể khiến tôm vẫn còn ý thức trong quá trình ngạt thở. Ngược lại, công nghệ gây choáng bằng điện đã được thương mại hóa và được chứng minh có thể thay thế các phương pháp cũ mà không làm giảm năng suất tại các trại giống.

Tổ chức Hội đồng Quốc tế về Phúc lợi Động vật (ICAW) cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy nhận thức về phúc lợi tôm trong cộng đồng tiêu dùng và gây áp lực để các nhà bán lẻ còn lại hoàn thiện cam kết. Tổ chức này kêu gọi Aldi chấm dứt hoàn toàn việc cắt bỏ cuống mắt và áp dụng gây choáng bằng điện đối với toàn bộ tôm nuôi vào năm 2030.

Đối với ngành tôm Việt Nam, xu hướng này là tín hiệu đáng lưu ý. Khi các thị trường xuất khẩu lớn như Anh và châu Âu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn phúc lợi, doanh nghiệp và người nuôi tôm cần chủ động thích ứng để duy trì lợi thế cạnh tranh. Việc từng bước giảm phụ thuộc vào cắt bỏ cuống mắt và tiếp cận các công nghệ xử lý nhân đạo hơn có thể sẽ trở thành yêu cầu tất yếu trong thời gian tới.

P.H