[Người Nuôi tôm] – Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt và các rào cản thương mại xanh liên tục được siết chặt, ngành tôm Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tái cấu trúc theo hướng minh bạch, bền vững và dựa trên dữ liệu. Từ truy xuất nguồn gốc đến kiểm soát phát thải, con tôm xuất khẩu không chỉ cần đảm bảo chất lượng mà còn phải chứng minh được toàn bộ hành trình sản xuất.

Các thị trường nhập khẩu lớn hiện yêu cầu thông tin chi tiết về tôm bố mẹ, thức ăn, quy trình chăm sóc, môi trường nuôi và khâu thu hoạch. Điều này buộc người nuôi phải chuyển từ phương thức quản lý dựa vào kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu số. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ao nuôi, nhật ký điện tử và hệ thống cảnh báo sớm đang trở thành công cụ quan trọng để giảm rủi ro dịch bệnh, kiểm soát môi trường và tối ưu chi phí sản xuất.

Chuyển đổi số mở lối cho ngành tôm bền vững

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều hợp tác xã đã tiên phong ứng dụng mô hình “ao nuôi số” với cảm biến theo dõi độ mặn, oxy hòa tan theo thời gian thực. Nhờ đó, người nuôi có thể điều chỉnh kịp thời các thông số kỹ thuật, hạn chế thiệt hại và nâng cao năng suất. Bên cạnh đó, mô hình tôm – rừng sinh thái và tôm – lúa cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt khi vừa bảo vệ môi trường, vừa tạo giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Một số hợp tác xã như Hợp tác xã Ba Đình hay Hợp tác xã Toàn Thắng đã triển khai số hóa quy trình quản lý, thực hiện “nhập liệu một lần” trên hệ thống điện tử, giảm đáng kể thủ tục giấy tờ và nâng cao tính minh bạch. Nhờ quản trị dữ liệu tốt, các đơn vị này từng bước đáp ứng yêu cầu chứng nhận quốc tế như ASC hoặc tiêu chuẩn hữu cơ, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm so với phương thức nuôi truyền thống.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn lớn khi tỷ lệ ứng dụng tự động hóa trong khu vực hợp tác xã còn thấp, chủ yếu do chi phí đầu tư cao và thiếu nhân lực công nghệ tại cơ sở. Để ngành tôm phát triển bền vững, cần thúc đẩy hạ tầng dữ liệu dùng chung, đào tạo kỹ thuật viên số và hoàn thiện quy hoạch nuôi theo không gian sinh thái thay vì ranh giới hành chính.

Chuyển đổi số vì thế không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là cuộc cách mạng về tư duy sản xuất. Khi người nuôi làm chủ dữ liệu và liên kết chặt chẽ trong chuỗi giá trị, con tôm Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc để chinh phục những thị trường khó tính nhất.

C.A