[Người Nuôi Tôm] – Bộ Nông nghiệp và An ninh Lương thực Malaysia vừa quyết định tạm đình chỉ nhập khẩu 5 loài tôm từ Thái Lan, bắt đầu từ ngày 01/6/2026. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh Malaysia tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm đối với các mặt hàng thủy sản nhập khẩu.

 

Malaysia siết chặt nhập nhập khẩu năm loài tôm từ Thái Lan

Theo thông báo của phía Malaysia công bố vào tháng 5/2026, lệnh tạm dừng áp dụng đối với các loài: tôm sú nâu (Penaeus esculentus), tôm bạc thẻ (Fenneropenaeus merguiensis), tôm thẻ chân trắng (Penaeus vannamei), tôm sú khổng lồ (Penaeus monodon) và tôm xanh (Penaeus stylirostris).

Phía Malaysia cho biết, biện pháp này nhằm tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm quốc gia, đặc biệt đối với cá và tôm nhập khẩu. Lệnh hạn chế sẽ chỉ được dỡ bỏ khi phía Thái Lan có phản hồi chính thức đầy đủ đối với các câu hỏi mà Malaysia đặt ra, đồng thời được cơ quan chức năng nước này xem xét và đánh giá lại.

Cơ quan chức năng Malaysia cũng cho biết việc kiểm soát sẽ được triển khai đồng bộ giữa nhiều đơn vị, gồm Chương trình An toàn và Chất lượng Thực phẩm thuộc Bộ Y tế, Cơ quan Kiểm dịch và Thanh tra Malaysia (MAQIS) và Cơ quan Kiểm soát và Bảo vệ Biên giới Malaysia (MCBA) tại tất cả cửa khẩu trên cả nước.

Phía Malaysia khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để đảm bảo quá trình thực hiện không gây gián đoạn nguồn cung cá và tôm trong nước.

 

Lệnh dừng nhập từ Malaysia khiến hàng trăm tấn tôm Thái Lan mắc kẹt mỗi ngày (Ảnh: St)

 

Hàng trăm tấn tôm bị mắc kẹt mỗi ngày

Ngay sau khi lệnh tạm dừng được công bố, Hiệp hội Tôm Thái Lan đã lên tiếng cho rằng vấn đề cần được giải quyết ở cấp chính phủ thay vì chỉ xử lý ở cấp cơ quan chuyên ngành.

Ông Ekapoj Yodpinit, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Thái Lan, cho biết hiệp hội đã gửi thư đến Thủ tướng Thái Lan, đề nghị tiến hành đàm phán trực tiếp với phía Malaysia. Theo ông, đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật của ngành thủy sản mà là một tranh chấp thương mại song phương cần được hai chính phủ đối thoại trực tiếp.

Ông cũng cảnh báo rằng sự chậm trễ có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến người nuôi tôm Thái Lan, khi các lô hàng bị ùn ứ và khó tiếp cận các thị trường xuất khẩu chính.

Theo ước tính của hiệp hội, trước đây mỗi ngày có khoảng 100 tấn tôm, tương đương khoảng 3.000 tấn mỗi tháng, được vận chuyển qua Malaysia để xuất khẩu sang các thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, sau khi lệnh tạm dừng có hiệu lực, dòng chảy thương mại bị gián đoạn rõ rệt. Nhiều nhà mua hàng giảm đơn, trong khi các kho lạnh tại Thái Lan đang chịu áp lực tồn kho tăng cao, nhất là trong bối cảnh nhu cầu từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Nhật Bản vẫn chưa phục hồi mạnh.

 

Thủ tướng Thái Lan chỉ đạo đàm phán khẩn cấp

Theo Hiệp hội Tôm Thái Lan, nguyên nhân của căng thẳng hiện nay liên quan đến lo ngại của Malaysia về quy trình kiểm tra cá vược nhập khẩu từ Thái Lan, đặc biệt là thời gian kiểm tra dư lượng có thể kéo dài từ 10–15 ngày.

Phía Thái Lan thừa nhận các quan ngại này, tuy nhiên cũng nhấn mạnh rằng việc đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm là yêu cầu bắt buộc. Đồng thời, cơ quan chức năng Thái Lan cho biết trước đây từng phát hiện tồn dư chất cấm trong một số lô cá vược nhập khẩu từ Malaysia.

Trong khi đó, Bộ Thương mại Thái Lan đã triển khai 13 biện pháp hỗ trợ ngành tôm, bao gồm đẩy mạnh tiêu thụ nội địa và mở rộng thị trường xuất khẩu mới, với mục tiêu hấp thụ khoảng 400 tấn tôm mỗi tháng. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành, các biện pháp này khó có thể bù đắp hoàn toàn thiệt hại từ thị trường Malaysia.

Trước diễn biến căng thẳng, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đã chỉ đạo các cơ quan liên quan nhanh chóng làm việc với phía Malaysia để tìm giải pháp tháo gỡ.

Người phát ngôn chính phủ Ratchada Thanadirek cho biết chỉ đạo được đưa ra trong cuộc họp nội các, trong đó nhấn mạnh nguy cơ ảnh hưởng đến giá tôm tại trại nuôi và thu nhập của người nuôi quy mô nhỏ nếu tình trạng kéo dài.

Chính phủ Thái Lan cũng yêu cầu các bộ, ngành liên quan xây dựng phương án giảm thiểu tác động, bao gồm ổn định giá thu mua trong nước, xử lý lượng tồn kho và tìm kiếm thêm thị trường xuất khẩu thay thế.

Phạm Huệ