[Người Nuôi Tôm] – Amoniac (NH₃) trong ao nuôi là yếu tố then chốt cần kiểm soát chặt chẽ vì dư thừa sẽ gây độc, làm tôm chậm lớn, dễ bệnh và chết hàng loạt.

Amoniac trong ao hình thành chủ yếu từ chất thải của tôm, thức ăn thừa và các chất hữu cơ phân hủy. Về mặt hóa học, amoniac tồn tại dưới hai dạng: NH₃ tự do, rất độc với tôm, và NH₄ (ion amoni), ít độc hơn. Sự cân bằng giữa hai dạng phụ thuộc vào pH và nhiệt độ nước. Khi pH vượt ngưỡng 8 hoặc nhiệt độ tăng cao, lượng NH₃ độc hại được tạo ra nhiều hơn, làm tăng nguy cơ ngộ độc.

Cần kiếm soát chặt chẽ amoniac (NH₃) để đảm bảo tôm khoẻ mạnh và phát triển tốt

Nếu nồng độ NH₃ vượt quá mức an toàn, ao nuôi sẽ đối mặt với nhiều hệ lụy. Tôm bị giảm thèm ăn, chậm lớn, sức đề kháng suy yếu, dễ nhiễm các bệnh do vi khuẩn như Vibrio. Độc tố còn gây tổn thương mang, cản trở quá trình hô hấp, làm giảm nồng độ oxy trong máu và gây căng thẳng kéo dài. Trong trường hợp nghiêm trọng, tôm có thể chết hàng loạt, gây thiệt hại lớn cho người nuôi.

Để hạn chế tác động của amoniac, người nuôi cần áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp quản lý ao nuôi. Trước hết, bổ sung vi sinh là cách hiệu quả để xử lý amoniac. Các nhóm vi khuẩn nitrat hoá như Nitrosomonas và Nitrobacter có khả năng chuyển hóa NH₃ thành dạng ít độc. Bên cạnh đó, men vi sinh như Bacillus và Lactobacillus giúp phân hủy chất hữu cơ, vừa giảm nguồn phát sinh amoniac, vừa cải thiện tỷ lệ sống của tôm.

Tăng cường sục khí cũng là giải pháp cần thiết. Oxy hòa tan cao không chỉ hỗ trợ vi khuẩn có lợi hoạt động mà còn thúc đẩy quá trình bay hơi NH₃. Đồng thời, quản lý thức ăn hợp lý sẽ hạn chế lượng dư thừa, đây vốn là nguyên nhân chính tạo ra chất hữu cơ và NH₃ trong ao.

Ngoài ra, điều chỉnh độ sâu của ao có thể giúp pha loãng nồng độ NH₃, giảm mức độ ảnh hưởng lên tôm. Việc bón vôi cũng quan trọng để ổn định pH, tránh tạo điều kiện cho NH₃ độc hại hình thành. Một lượng phân lân vừa đủ còn kích thích thực vật phù du phát triển, góp phần hấp thụ amoniac trong nước.

Song song với các biện pháp trên,người nuôi nên duy trì kiếm tra chất lượng nước thường xuyên, theo dõi đồng thời nồng độ amoniac, pH, nhiệt độ và oxy hòa tan. Việc vệ sinh đáy ao định kỳ giúp loại bỏ chất thải và xác tảo tích tụ, hạn chế nguồn phát sinh độc tố. Giữ nhiệt độ nước trong phạm vi tối ưu cũng góp phần giảm căng thẳng cho tôm và tạo điều kiện cho quá trình nitrat hóa diễn ra thuận lợi.

Kiếm soát NH₃ hiệu quả không chỉ bảo vệ sức khỏe đàn tôm mà còn đảm bảo năng suất, giảm thiểu rủi ro kinh tế cho người nuôi. Đây là yếu tố kỹ thuật quan trọng, bà con cần đặc biệt chú ý trong suốt vụ nuôi để đat được thành công bền vững.

Dương Thắng