[Người Nuôi Tôm] – Giống tôm sú mới của Trung Quốc tăng trưởng nhanh hơn 13%, nuôi bằng thức ăn đạm thấp vẫn đạt 1.300 cân/mẫu, giúp giảm 12% chi phí, tiến tới độc lập về nguồn gen thủy sản.

Giống tôm sú mới của Trung Quốc tăng trưởng nhanh và tiết kiệm chi phí nhờ ăn được thức ăn đạm thấp

Tôm sú từng là đối tượng nuôi chủ lực tại Trung Quốc vào thập niên 1990, nhưng dịch bệnh khiến tỷ lệ sống giảm mạnh, nhường chỗ cho tôm thẻ chân trắng từ Hoa Kỳ. Nhiều hộ nuôi phải bỏ ao, ngành tôm sú truyền thống dần thoái trào. Trước thực trạng này, Viện Nghiên cứu Thủy sản Nam Hải đã triển khai chương trình chọn giống tôm sú vằn nhằm khôi phục nguồn gen bản địa, đảm bảo an ninh sinh học và giảm phụ thuộc vào giống ngoại. Nhóm nghiên cứu, do chuyên gia Dương Kỳ Bân và ông Giang Tùng, Phó trưởng nhóm đổi mới cấp Viện dẫn dắt, đã làm chủ quy trình sinh sản nhân tạo – bước nền tảng cho chương trình giống.

Sau khi làm chủ sinh sản nhân tạo, nhóm nghiên cứu tiếp tục giải bài toán chi phí nuôi, yếu tố đang cản trở thương mại hóa tôm sú vằn. Khảo sát cho thấy tôm cần thức ăn chứa trên 40% đạm, cao hơn 5- 10% so với tôm thẻ chân trắng, làm đội chi phí. Để khắc phục, nhóm triển khai chương trình chọn giống “chịu ăn thô”, nuôi các gia hệ bằng thức ăn đạm thấp và chỉ giữ lại cá thể tăng trưởng tốt, sống khỏe để nhân giống.

Không chỉ dừng ở chọn lọc thực nghiệm, nhóm nghiên cứu ứng dụng công nghệ giải mã toàn bộ hệ gen kết hợp dữ liệu transcriptome, proteome và metabolome để truy tìm gen liên quan đến khả năng tiêu hóa thức ăn thô. Qua sàng lọc và thử nghiệm RNAi, hơn 300 gen khác biệt được xác định, trong đó có các gen then chốt kiểm soát hiệu quả sử dụng thức ăn. Kết quả là giống tôm mới tăng trưởng nhanh hơn 13% khi dùng thức ăn đạm thấp.

Để kiểm chứng hiệu quả thực tế, giống tôm mới được đưa vào nuôi thử tại một trại thương phẩm ở Nam Sa (Quảng Châu), sử dụng thức ăn công nghiệp vốn dùng cho tôm thẻ chân trắng. Sau ba tháng, kết quả khảo nghiệm ghi nhận sản lượng đạt 1.300 kg mỗi mẫu, trong khi chi phí thức ăn giảm 12%.

Theo ông Giang Tùng, thành công này không chỉ là minh chứng cho giá trị của khoa học mà còn trực tiếp phục vụ người nuôi: “Công việc nghiên cứu giống không chỉ để viết bài báo học thuật, mà phải tạo ra thành quả có ích cho thực tế sản xuất”.

Giống tôm sú vẫn mới “chịu ăn thô” có thể là bước khởi đầu cho chiến lược tái thiết ngành tôm bản địa Trung Quốc, vốn đang trong thế bị cạnh tranh gay gắt. Việc làm chủ từ khâu sinh sản nhân tạo đến chọn lọc di truyền cho thấy Trung Quốc đang tiến tới độc lập về nguồn gen thủy sản, yếu tố cốt lõi để bảo đảm an ninh sinh học quốc gia.

Thành công này cũng đặt ra hướng đi đáng tham khảo cho các quốc gia nuôi tôm khác, trong đó có Việt Nam, khi chi phí thức ăn và áp lực thị trường ngày càng trở thành bài toán sống còn với người nuôi.

Trần My