[Người Nuôi Tôm] – Một nghiên cứu mới cảnh báo virus Covert mortality nodavirus – vốn phổ biến trong nuôi tôm – có khả năng liên quan đến bệnh viêm màng bồ đào trước kèm tăng nhãn áp (POH-VAU) ở người, gây tổn thương mắt nghiêm trọng và nguy cơ mất thị lực nếu không điều trị kịp thời. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Microbiology.

Covert mortality nodavirus trước đây chỉ được biết đến như một mầm bệnh trong thủy sản, đặc biệt là ở tôm và một số loài sinh vật biển. Nó gây thiệt hại lớn cho ngành nuôi trồng thủy sản, nhưng chưa từng được xem là mối nguy đối với con người

 

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã khảo sát 70 bệnh nhân mắc bệnh này trong giai đoạn 2022–2025 và phát hiện tất cả đều có dấu hiệu nhiễm virus. Kết quả phân tích di truyền cho thấy virus tìm thấy ở người có mức tương đồng lên tới gần 99% so với virus tồn tại trong động vật thủy sinh.

Một điểm đáng chú ý là phần lớn các trường hợp mắc bệnh có liên quan đến việc tiếp xúc với thủy sản sống hoặc chưa qua chế biến. Khoảng 70% bệnh nhân từng xử lý hải sản tươi sống không sử dụng biện pháp bảo hộ hoặc có thói quen ăn đồ sống.

Các chuyên gia cho rằng, virus có thể xâm nhập vào cơ thể thông qua các vết thương hở khi tiếp xúc trực tiếp với tôm, cá hoặc qua niêm mạc khi tiêu thụ thực phẩm chưa được nấu chín. Ngoài ra, một số trường hợp không tiếp xúc trực tiếp vẫn nhiễm bệnh, cho thấy khả năng tồn tại các con đường lây nhiễm gián tiếp cần tiếp tục nghiên cứu.

Thí nghiệm trên động vật cũng cho thấy virus này có thể gây tổn thương các mô mắt và làm tăng áp lực nội nhãn, tương tự biểu hiện ở người.

Nodavirus đã được ghi nhận gây thiệt hại đáng kể trên nhiều đối tượng nuôi, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng, với khả năng lây lan rộng và khó kiểm soát. Tuy nhiên, việc virus này có thể “vượt rào” sang người đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản, không chỉ nhằm bảo vệ vật nuôi mà còn liên quan đến sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và mật độ nuôi cao, nguy cơ xuất hiện các tác nhân gây bệnh mới hoặc biến đổi là hoàn toàn có thể xảy ra. Các chuyên gia nhận định, những yếu tố này có thể thúc đẩy quá trình “nhảy loài” của virus từ động vật sang người – hiện tượng đã từng ghi nhận ở nhiều dịch bệnh trước đây. Trước những phát hiện mới, các chuyên gia khuyến cáo người nuôi cần tăng cường các biện pháp an toàn sinh học trong quá trình sản xuất, bao gồm:

• Kiểm soát nguồn giống và môi trường nuôi.
• Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với động vật thủy sản khi có vết thương hở.
• Sử dụng đồ bảo hộ khi thu hoạch, chế biến.

 

Đối với người tiêu dùng, cần hạn chế ăn hải sản sống hoặc chưa nấu chín kỹ, đồng thời đảm bảo vệ sinh trong quá trình chế biến thực phẩm.

Mặc dù số ca ghi nhận hiện chưa lớn, song phát hiện này được xem là tín hiệu cảnh báo sớm về các bệnh truyền nhiễm mới nổi từ môi trường thủy sinh. Việc theo dõi, nghiên cứu sâu hơn và nâng cao nhận thức trong ngành là cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

Vân Anh