[Người Nuôi Tôm] – Việc Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào diện “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” về sở hữu trí tuệ có thể kéo theo nguy cơ điều tra thương mại theo Điều khoản 301. Trong bối cảnh yêu cầu truy xuất và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng khắt khe, doanh nghiệp tôm Việt Nam được khuyến nghị khẩn trương rà soát hệ thống dữ liệu, phần mềm và hồ sơ tuân thủ.

Ngày 30/4/2026, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố Báo cáo Đặc biệt 301, trong đó xếp Việt Nam vào nhóm “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” – mức cảnh báo cao nhất về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. USTR cho biết sẽ xem xét khả năng khởi xướng điều tra theo Điều khoản 301 trong vòng 30 ngày.

Doanh nghiệp thủy sản cần chủ động rà soát hồ sơ tuân thủ

Theo báo cáo, Hoa Kỳ nêu 5 nhóm quan ngại chính gồm: thực thi chưa hiệu quả đối với vi phạm bản quyền trực tuyến, hàng giả và hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ; kiểm soát biên giới còn hạn chế; sử dụng phần mềm không bản quyền; và thiếu biện pháp hình sự đối với hành vi đánh cắp tín hiệu cáp, vệ tinh.

Dù không nhắm riêng vào ngành thủy sản, động thái này được xem là tín hiệu cảnh báo mạnh đối với các doanh nghiệp tôm xuất khẩu sang Hoa Kỳ – thị trường ngày càng siết yêu cầu về dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và tính hợp pháp của chuỗi cung ứng.

Theo khuyến nghị của VASEP, doanh nghiệp cần ưu tiên rà soát toàn bộ phần mềm đang sử dụng, từ kế toán, quản lý kho, truy xuất nguồn gốc đến thiết kế bao bì và lưu trữ dữ liệu, bảo đảm có đầy đủ giấy phép và hồ sơ bản quyền. Đồng thời, cần chuẩn hóa và số hóa hồ sơ chuỗi cung ứng, bao gồm dữ liệu vùng nuôi, lô nguyên liệu, HACCP, ASC, BAP, chứng từ xuất khẩu, COA và các tài liệu truy xuất khác.

Các doanh nghiệp có thương hiệu riêng cũng cần kiểm tra lại nhãn hiệu, bao bì, hình ảnh quảng bá và website để tránh rủi ro vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại thị trường Hoa Kỳ. Theo VASEP, trong bối cảnh các thị trường lớn tăng cường yêu cầu về minh bạch và trách nhiệm chuỗi cung ứng, doanh nghiệp nào chuẩn hóa dữ liệu sớm và chứng minh được tính hợp pháp của toàn bộ hệ thống sản xuất sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

P.H