[Người Nuôi Tôm] – Thông tư 44/2025/TT-BCT hướng dẫn thực hiện Hiệp định AANZFTA, giúp doanh nghiệp thủy sản Việt Nam dễ dàng chứng minh xuất xứ, từ đó tận dụng ưu đãi thuế quan và mở rộng xuất khẩu sang Australia, New Zealand và ASEAN.

Tận dụng tốt Hiệp định AANZFTA có thể coi là “Chìa khóa” xuất xứ mới cho tôm Việt

Thông tư 44/2025/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành ngày 7/7/2025 đã được sửa đổi và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 22/8/2025, quy định rõ ràng về quy tắc xuất xứ trong khuôn khổ Hiệp định thành lập Khu vực thương mại tự do ASEAN-Úc-New Zealand (AANZFTA).

Theo đó, thủy sản nuôi trồng tại Việt Nam hoặc khai thác bởi tàu treo cờ Việt Nam được coi là có xuất xứ thuần túy. Với sản phẩm chế biến từ nguyên liệu thuộc khối AANZFTA, doanh nghiệp có thể đáp ứng tiêu chí hàm lượng giá trị khu vực (RVC) hoặc chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) để hưởng ưu đãi thuế quan. Cơ chế cộng gộp cho phép tính nguyên liệu nhập từ các nước thành viên vào giá trị xuất xứ cuối cùng, mở rộng lựa chọn nguồn cung. Thông tư cũng quy định rõ về chứng từ xuất xứ (C/O mẫu AANZ), cơ chế tự chứng nhận và quy trình xác minh hải quan, góp phần chuẩn hóa hoạt động xuất khẩu, giảm chi phí và rủi ro pháp lý.

Úc và New Zealand được xem là hai thị trường xuất khẩu thủy sản quan trọng của Việt Nam. Theo thống kê, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Úc năm 2022 là 365 triệu USD, trước khi giảm còn 312 triệu USD vào năm 2023. Trên thực tế, trong nửa đầu năm 2024, Úc giữ vị trí quan trọng trong số thị trường CPTPP, chiếm 3,6% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam, trong đó tôm chiếm đến 72% giá trị, cho thấy rõ ưu thế sản phẩm tôm Việt trên thị trường này.

Dữ liệu xuất khẩu sang New Zealand chưa có số liệu cụ thể, nhưng tổng giá trị xuất khẩu thủy sản khả tín như trên cho thấy thị trường châu Đại Dương vẫn đóng vai trò không nhỏ.

Trong bối cảnh Hoa Kỳ ban hành mức thuế đối ứng (reciprocal) 20% áp lên hàng hóa Việt Nam, ngành thủy sản Việt có thể tận dụng cơ hội từ các hiệp định FTAs khác để cân bằng và mở rộng thị trường. Việc tận dụng ưu đãi thuế từ AANZFTA với Úc – New Zealand, từ EVFTA với EU, CPTPP với đa quốc gia châu Á – Mỹ Latinh, cùng RCEP… là chiến lược cần được doanh nghiệp nhìn nhận như một mảng chiến lược dài hạn. Để vượt qua thách thức này, doanh nghiệp nên thực hiện chiến lược kép: khai thác hiệu quả ưu đãi từ AANZFTA cùng các FTA khác, đồng thời đa dạng hoá thị trường, đầu tư vào chế biến giá trị gia tăng, hoàn thiện truy xuất nguồn gốc và đạt chuẩn xuất xứ, cũng như nâng cao năng lực tự chứng nhận xuất khẩu. Đây cũng là cơ hội để duy trì sự phát triển và khẳng định vị thế và tái định vị ngành thủy sản Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Cẩm Anh