[Người Nuôi Tôm] – Ngành tôm đang giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế thủy sản của nhiều địa phương ven biển, trong đó Khánh Hòa là một trong những trung tâm sản xuất giống và nuôi tôm trọng điểm của cả nước. Trước những thách thức về môi trường, dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, việc phát triển theo hướng bền vững được xem là giải pháp then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị cho ngành hàng tôm hiện nay.

Khánh Hòa là trung tâm sản xuất tôm giống lớn của cả nước

 

Ngành tôm giữ vai trò chủ lực trong phát triển kinh tế thủy sản

Trong nhiều năm qua, tôm luôn nằm trong nhóm sản phẩm thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Riêng tại Khánh Hòa, bên cạnh lợi thế về nuôi tôm thương phẩm, địa phương còn được biết đến là trung tâm sản xuất tôm giống lớn của cả nước, cung cấp nguồn giống cho nhiều vùng nuôi trọng điểm từ miền Trung đến Đồng bằng sông Cửu Long.

Sự phát triển của ngành tôm đã góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho hàng chục nghìn lao động, đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế nông nghiệp địa phương. Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra không ít thách thức liên quan đến chất lượng con giống, dịch bệnh, chi phí sản xuất và sức ép từ biến đổi khí hậu.

 

Nhiều thách thức đặt ra cho người nuôi

Theo các chuyên gia trong ngành, biến động thời tiết ngày càng cực đoan, môi trường nuôi bị tác động bởi quá trình đô thị hóa và sản xuất ven biển đang làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên tôm nuôi. Trong đó, bệnh EHP xuất hiện với tỷ lệ cao nhất rồi tới các bệnh khác thường có ở tôm như bệnh đốm trắng, bệnh hoại tử gan tụy cấp,… Riêng tại một số vùng nuôi trọng điểm phía nam, tỷ lệ mẫu nhiễm EHP lên tới hơn 30%.

Bên cạnh đó, việc phát triển nuôi trồng ở một số khu vực chưa theo quy hoạch, hạ tầng vùng nuôi chưa đồng bộ và tình trạng ô nhiễm cục bộ tại các vùng nuôi tập trung cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Giá vật tư đầu vào, thức ăn và chi phí điện năng liên tục tăng trong khi thị trường xuất khẩu có nhiều biến động khiến người nuôi phải đối mặt với áp lực lớn về lợi nhuận. Đặc biệt, các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững, buộc ngành tôm phải thay đổi để thích ứng.

 

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, hướng tới phát triển bền vững

Để nâng cao hiệu quả sản xuất, nhiều doanh nghiệp và cơ sở nuôi tôm đang chuyển mạnh sang các mô hình nuôi ứng dụng công nghệ cao. Các hệ thống quan trắc môi trường tự động, nuôi tuần hoàn nước, sử dụng chế phẩm sinh học và quản lý vùng nuôi bằng công nghệ số đang được triển khai ngày càng rộng rãi. Việc ứng dụng khoa học công nghệ không chỉ giúp kiểm soát tốt môi trường nuôi, hạn chế dịch bệnh mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Đối với lĩnh vực sản xuất giống, nhiều cơ sở đã đầu tư công nghệ hiện đại nhằm nâng cao chất lượng tôm giống, tăng khả năng chống chịu với dịch bệnh và thích nghi với điều kiện môi trường biến đổi.

Một trong những giải pháp được ngành chuyên môn khuyến khích là phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm đến chế biến và tiêu thụ. Theo đó, doanh nghiệp chế biến, cơ sở cung ứng vật tư và người nuôi cần tăng cường hợp tác nhằm kiểm soát chất lượng sản phẩm ngay từ đầu vào, giảm rủi ro thị trường và ổn định đầu ra. Việc xây dựng các vùng nuôi đạt tiêu chuẩn quốc tế, áp dụng quy trình sản xuất an toàn sinh học và thực hiện truy xuất nguồn gốc được xem là điều kiện quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh của tôm Việt Nam trên thị trường thế giới.

Phát triển bền vững không chỉ dừng lại ở mục tiêu tăng sản lượng mà còn phải bảo đảm hài hòa với môi trường sinh thái. Vì vậy, nhiều địa phương đang đẩy mạnh quy hoạch lại vùng nuôi, đầu tư hệ thống cấp thoát nước riêng biệt và tăng cường kiểm soát chất lượng môi trường. Ngành chức năng cũng khuyến cáo người nuôi hạn chế lạm dụng hóa chất, kháng sinh, tăng cường sử dụng các giải pháp sinh học và thực hiện xử lý chất thải đúng quy định nhằm giảm tác động đến môi trường tự nhiên.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, phát triển bền vững đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với ngành tôm Việt Nam. Việc đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng giống, xây dựng chuỗi liên kết và bảo vệ môi trường sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm.

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, năng lực sản xuất giống và kinh nghiệm nuôi trồng thủy sản, Khánh Hòa được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong phát triển ngành tôm theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Đây không chỉ là giải pháp giúp nâng cao thu nhập cho người nuôi mà còn góp phần xây dựng thương hiệu tôm Việt Nam ngày càng vững mạnh trên thị trường thế giới.

Lan Hương

Xem thêm:

Gỡ nút thắt về con giống, tạo động lực phát triển bền vững cho ngành tôm nước lợ

Ngành tôm: Đẩy mạnh số hóa quản lý con giống