[Người Nuôi Tôm] – Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) vừa ban hành Văn bản hợp nhất 41/VBHN-BNNMT, quy định chi tiết thi hành Luật Tài nguyên nước. Với các nội dung về phân vùng chức năng nguồn nước, dòng chảy tối thiểu và bảo vệ nước ngầm, nghị định này được dự báo sẽ tác động rõ rệt đến nuôi trồng thủy sản, ngành phụ thuộc lớn vào chất lượng và nguồn cung nước.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Minh Ngân đã ký ban hành Văn bản số 41/VBHN – BNNMT Văn bản hợp nhất “Thông tư Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tài nguyên nước”. Thông tư đưa ra nhiều quy định quan trọng về phân vùng chức năng nguồn nước, dòng chảy tối thiểu, bảo hộ vệ sinh nguồn nước sinh hoạt và kế hoạch bảo vệ nước ngầm.

Ngành thủy sản là đối tượng chịu tác động trực tiếp từ Luật Tài nguyên nước

 

Phân vùng chức năng nguồn nước

Thông tư mới quy định phân vùng chức năng nguồn nước mặt, xác định rõ từng khu vực dùng cho sinh hoạt, nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, công nghiệp, du lịch hay bảo tồn. Nhờ đó, vùng nuôi thủy sản sẽ không còn phát triển tự phát mà phải theo quy hoạch được phê duyệt.

Quy định này mở ra cơ hội cho người nuôi thủy sản khi có cơ sở pháp lý rõ ràng để đầu tư dài hạn, song cũng đặt ra thách thức ở những nơi ưu tiên cho sinh hoạt hoặc bảo tồn, đặc biệt tại các tỉnh ven biển miền Trung. Nguyên tắc “hài hòa lợi ích” được nhấn mạnh, nhằm cân đối giữa lợi ích kinh tế từ thủy sản và nhu cầu các ngành khác, góp phần giải quyết xung đột sử dụng nước trên cơ sở pháp luật.

Quy định về vùng nuôi và đảm bảo hệ sinh thái

Thông tư mới quy định duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, suối và hạ lưu đập, hồ chứa nhằm bảo đảm cấp nước, an sinh xã hội và đặc biệt là sự tồn tại của hệ sinh thái thủy sinh.

Đối với nuôi trồng thủy sản, đây là yếu tố sống còn: Dòng chảy ổn định giúp nước nuôi trong lành, hạn chế dịch bệnh, trong khi suy giảm dòng chảy dễ dẫn tới ô nhiễm và cá chết hàng loạt. Tuy nhiên, chính hệ thống lồng bè dày đặc cũng có thể cản trở dòng chảy, gây ứ đọng, tích tụ chất thải, làm suy thoái hệ sinh thái.

Quy định mới đòi hỏi quản lý chặt hơn, có thể siết cấp phép hoặc giảm mật độ lồng bè, đồng thời yêu cầu quy hoạch lại vùng nuôi, áp dụng công nghệ xử lý chất thải và quan trắc nước thường xuyên. Nếu thực hiện tốt, dòng chảy tối thiểu sẽ vừa bảo vệ hệ sinh thái vừa nâng cao giá trị sản xuất thủy sản.

Bảo vệ và bổ sung nước ngầm nhân tạo

Thông tư mới quy định bảo vệ và bổ sung nước ngầm nhân tạo, khoanh định vùng cấm hoặc hạn chế khai thác tại những khu vực có nguy cơ suy thoái, cạn kiệt hoặc nhiễm mặn.

Quy định này ảnh hưởng trực tiếp đến nuôi tôm ven biển, vốn phụ thuộc nhiều vào nước ngầm để duy trì độ mặn. Khi khai thác bị giới hạn, hộ nuôi phải chuyển sang dùng nước mặt hoặc áp dụng công nghệ xử lý như hệ thống lọc tuần hoàn (RAS) hay mô hình nuôi kết hợp, vừa tăng chi phí vừa tạo động lực đổi mới.

Thách thức và cơ hội chuyển đổi bền vững cho ngành thủy sản

Thông tư hợp nhất hướng dẫn Luật Tài nguyên nước sẽ thay đổi cách ngành thủy sản tiếp cận và sử dụng nguồn nước, với các quy định về phân vùng chức năng, dòng chảy tối thiểu và bảo vệ nước ngầm.

Thách thức đặt ra là nhiều mô hình nuôi tự phát có thể bị dừng hoạt động, chi phí đầu tư công nghệ xử lý nước gia tăng, trong khi quyền khai thác nước chịu sự quản lý chặt chẽ hơn.

Ngược lại, cơ hội đến từ việc chất lượng nguồn nước ổn định hơn, vùng nuôi được quy hoạch bài bản, thu hút đầu tư công nghệ cao và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Dù giai đoạn đầu còn khó khăn, nhưng về lâu dài, đây là cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm, giảm rủi ro môi trường và phát triển bền vững.

Cẩm Anh