[Người Nuôi Tôm] – Mưa lớn kéo dài không chỉ làm biến động môi trường ao nuôi, mà còn tạo điều kiện phát sinh dịch bệnh, khí độc và nhiều yếu tố bất lợi ảnh hưởng đến sức khỏe tôm. Buổi chia sẻ với chủ đề “Phác đồ bảo vệ ao tôm toàn diện trong mùa mưa” của Cộng đồng Phytogenic, đã mang đến nhiều giải pháp thực tiễn giúp người nuôi chủ động quản lý môi trường ao nuôi, phòng ngừa dịch bệnh và giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn thời tiết bất lợi.

Mùa mưa luôn được xem là giai đoạn “nhạy cảm” đối với nghề nuôi tôm. Những cơn mưa lớn xuất hiện liên tục không chỉ làm thay đổi các chỉ tiêu môi trường nước, mà còn làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất nuôi. Nhằm hỗ trợ người nuôi ứng phó hiệu quả với những thách thức này, Cộng đồng Phytogenic (ứng dụng thảo dược trong nuôi tôm) đã tổ chức buổi chia sẻ trực tuyến với sự tham gia của các kỹ sư, các chủ farm và những người giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực nuôi tôm. Buổi chia sẻ tập trung phân tích những tác động của mưa lớn đến môi trường ao nuôi, đồng thời giới thiệu các phác đồ quản lý và xử lý sự cố thường gặp trong thực tế nuôi.

Chủ động bảo vệ ao nuôi trong mùa mưa: Giải pháp toàn diện giúp giảm thiểu rủi ro cho tôm

Những thách thức lớn đối với ao tôm trong mùa mưa

Đặc điểm thời tiết tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với hai mùa mưa – nắng rõ rệt khiến môi trường ao nuôi thường xuyên biến động. Khi mưa lớn xảy ra, lớp nước ngọt từ nước mưa nổi lên trên bề mặt ao tạo ra sự chênh lệch về độ mặn, pH và nhiệt độ giữa các tầng nước, dễ khiến tôm bị sốc, giảm ăn hoặc thậm chí chết hàng loạt nếu không được xử lý kịp thời.

Tại buổi chia sẻ, nhiều ý kiến cũng cho rằng lượng mưa lớn còn làm giảm nhanh độ kiềm và pH trong ao ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của tôm. Hiện tượng tảo tàn sau mưa cũng là vấn đề đáng lo ngại, bởi có thể làm phát sinh khí độc, gây thiếu oxy và khiến chất lượng nước suy giảm nghiêm trọng. Khi lượng nước mưa lớn đổ vào ao, pH và độ kiềm thường giảm nhanh, gây ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và khả năng lột xác của tôm.

Để hạn chế hiện tượng này, các ao nuôi cần được thiết kế hệ thống xả tràn nhằm loại bỏ lớp nước mưa phía trên sau các trận mưa lớn. Đồng thời, việc duy trì mực nước từ 1,3 – 1,5 m cũng giúp giảm bớt những biến động môi trường và ổn định điều kiện sống cho tôm.

Bên cạnh đó, mưa kéo dài còn làm thay đổi hệ tảo trong ao. Khi tảo phát triển mất cân bằng hoặc bị tàn đột ngột, lượng chất hữu cơ phân hủy sẽ gia tăng, hình thành lên các loại khí độc và làm màu nước đục. Đây là nguyên nhân khiến nhiều ao nuôi xuất hiện hiện tượng tôm nổi đầu, giảm ăn hoặc chậm lớn trong mùa mưa.

Một trong những yếu tố quan trọng khác là quản lý thức ăn. Khi trời mưa, nhiệt độ giảm đột ngột sẽ khiến tôm giảm ăn từ 30% – 50%, nếu vẫn duy trì lượng thức ăn như bình thường sẽ làm tăng lượng chất thải hữu cơ, gây ô nhiễm môi trường và tạo điều kiện cho khí độc phát sinh. Khi tôm lớn nếu cho ăn nhiều, người nuôi cần thay nước liên tục và tăng cường đánh vi sinh để quản lý tốt môi trường trong ao.

Giải pháp toàn diện giúp giảm thiểu rủi ro cho tôm

Để bảo vệ ao nuôi trong mùa mưa, nhiều ý kiến cho rằng việc quản lý môi trường nước cần được thực hiện đồng bộ và liên tục. Đối với hiện tượng giảm pH và độ kiềm, người nuôi nên theo dõi các chỉ tiêu môi trường hằng ngày và bổ sung khoáng định kỳ. Công thức nâng kiềm được nhiều kỹ thuật viên áp dụng gồm NaHCO3 (bicarbonate) kết hợp CaCO3 và các khoáng nguyên liệu nhằm duy trì hệ đệm ổn định cho ao nuôi.

Song song với đó, tại buổi chia sẻ, việc sử dụng vi sinh xử lý môi trường cũng được nhiều người đánh giá là giải pháp quan trọng để kiểm soát khí độc. Màu tảo cũng phản ánh được tình trạng ao của mình, nếu hàm lượng phốt pho dưới ao càng cao thì mật độ tảo lục dưới ao càng nhiều. Cần sử dụng chế phẩm vi sinh để giảm phốt pho chuyển tảo tốt, phân hủy chất hữu cơ dư thừa và ổn định màu nước.

Xử lý môi trường được đánh giá là giải pháp quan trọng để kiểm soát khí độc

Đối với các ao xuất hiện tảo lam hoặc tảo giáp phát triển quá mức, các kỹ sư nuôi tôm khuyến nghị áp dụng quy trình xử lý theo từng giai đoạn. Việc sử dụng CaO và CaCO3 đúng liều lượng kết hợp thay nước và bổ sung vi sinh có thể giúp kiểm soát mật độ tảo, hạn chế hiện tượng tảo tàn gây sốc môi trường.

Song song với đó, người nuôi cần điều chỉnh lượng thức ăn hợp lý dựa trên khả năng bắt mồi thực tế của tôm nhằm giảm áp lực lên môi trường ao nuôi, thậm chí có thể ngừng cho ăn trong những thời điểm thời tiết diễn biến cực đoan. Chia sẻ về vấn đề này, nhiều ý kiến cho rằng cách làm này không chỉ giúp hạn chế ô nhiễm môi trường, mà còn tốt cho hệ tiêu hóa của tôm. Bên cạnh việc điều chỉnh khẩu phần ăn, người nuôi tôm cũng nên bổ sung vitamin C, khoáng chất và men vi sinh đường ruột nhằm tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ tôm chống sốc và phục hồi nhanh sau những biến động thời tiết.

Việc vận hành quạt nước liên tục trong và sau cơn mưa được xem là giải pháp bắt buộc, giúp phá vỡ hiện tượng phân tầng, tăng cường trao đổi oxy và hạn chế nguy cơ thiếu oxy ở tầng đáy. Ngoài ra, các hộ nuôi cần dự phòng sẵn oxy khẩn cấp dưới dạng oxy viên hoặc oxy hạt để xử lý kịp thời khi phát hiện tôm nổi đầu hoặc có dấu hiệu thiếu oxy. Đây được xem là biện pháp dự phòng quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại trong những tình huống thời tiết bất thường.

Thông qua buổi chia sẻ, nhiều kinh nghiệm thực tiễn đã được truyền tải đến cộng đồng người nuôi tôm, góp phần nâng cao khả năng quản lý ao nuôi trong mùa mưa và hạn chế tối đa những thiệt hại do thời tiết cực đoan gây ra. Việc xây dựng một phác đồ quản lý ao nuôi bài bản, kết hợp giữa theo dõi thường xuyên và xử lý kịp thời các sự cố sẽ giúp người nuôi chủ động bảo vệ đàn tôm, duy trì ổn định sản xuất hướng tới một vụ nuôi an toàn và hiệu quả hơn.

Lan Hương