[Người nuôi tôm] – Bệnh đốm trắng là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với người nuôi tôm, đặc biệt tại các vùng nuôi tôm thâm canh.

 

Căn bệnh này do virus gây hội chứng đốm trắng (WSSV) thuộc họ Nimaviridae và chi Whispovirus gây ra (Rukisah & cs, 2019). WSSV thường xuất hiện ở các trang trại nuôi tôm thẻ chân trắng và tôm sú, đặc biệt trong điều kiện nuôi có sự dao động nhiệt độ và độ mặn không ổn định (Lantu, 2010).

Tôm sú bị nhiễm đốm trắng (Ảnh: Genics)

 

Bệnh đốm trắng có khả năng lây nhiễm cho tôm ở giai đoạn hậu ấu trùng (PL) 40g, dẫn đến tỷ lệ chết 100% chỉ trong 3 – 10 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng (Rahma & cs. 2014). Virus này lây lan nhanh theo cả chiều dọc (từ tôm mẹ sang ấu trùng) và chiều ngang (qua nước, trầm tích, thức ăn và ký sinh trùng) (Kono & cs. 2004). Tôm nhiễm WSSV có thể được nhận diện qua các triệu chứng như chán ăn, cơ thể sẫm màu, đốm trắng trên mai, bơi gần mặt nước, giảm hoạt động và rối loạn hệ vi khuẩn đường ruột (Yanti & cs., 2017; Aulia & cs., 2019). Đốm trắng xuất hiện đầu tiên ở đoạn đầu ngực thứ 5 và thứ 6, sau đó lan ra toàn thân (Kilawati và Maimunah, 2015). Phát hiện sớm WSSV là cần thiết để ngăn ngừa lây lan và tổn thất lớn cho trang trại. Việc xác định có thể thực hiện qua quan sát hình thái hoặc các xét nghiệm phân tử như PCR.

WSSV lây lan nhanh chóng qua nước, thiết bị, thức ăn, tiếp xúc trực tiếp với tôm bệnh và cả động vật ngoại lai. Bệnh có thể gây chết hàng loạt tôm chỉ trong 6 – 11 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng, thậm chí 3 – 10 ngày trong một số trường hợp. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 100% nếu chất lượng nước kém, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và gây thiệt hại lớn cho người nuôi. Hiện chưa có thuốc đặc hiệu điều trị WSSV, vì vậy người nuôi cần chủ động phòng ngừa.

Nếu tôm trong trang trại bị nhiễm WSSV, người nuôi có thể thu hoạch tôm và phân loại tôm khỏe mạnh ra khỏi tôm bị nhiễm. Những con tôm bị nhiễm nhẹ vẫn có thể sống, nhưng sẽ phát triển chậm hơn. Nếu điều kiện nước trong ao xấu, có thể xảy ra bùng phát dịch lần nữa (Rukisah 2019). Việc phòng ngừa bệnh đốm trắng có thể thực hiện theo hai cách: trực tiếp và gián tiếp. Phòng ngừa trực tiếp bao gồm việc sử dụng giống tôm SPF/SPR, quản lý nuôi trồng an toàn và tránh cho tôm ăn thức ăn sống. Phòng ngừa gián tiếp liên quan đến việc thường xuyên kiểm tra và giám sát trang trại (Rukisah & cs, 2019).

Hiện chưa có phương pháp điều trị hiệu quả cho WSSV, nhưng một nghiên cứu của Citarasu và các cộng sự (2006) cho thấy rằng thức ăn có chứa một số loại thảo dược như C. dactilon (cỏ gà), Aegle marmelos (bầu nâu), T. cardivolia, P. kurooa và E. alba, hoặc 0,4% mật ong (Widanarni & cs., 2019) có thể giúp tăng cường hệ miễn dịch và sức đề kháng cho tôm thẻ chân trắng chống lại WSSV.

Hiểu Lam