[Người Nuôi Tôm] – Thị trường tôm hùm tại Trung Quốc đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về cục diện cạnh tranh khi Việt Nam vươn lên dẫn đầu nhờ lợi thế thuế quan và nguồn cung, trong khi Australia trở lại ấn tượng. Trước áp lực ngày càng gia tăng, Canada buộc phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để giữ vững thị phần trong bối cảnh cạnh tranh không chỉ nằm ở giá mà còn ở logistics và chuỗi cung ứng.

Ông Kris Vascotto, Giám đốc điều hành Liên minh Hải sản Nova Scotia (NSSA), cho biết Canada còn khoảng 12 tháng để điều chỉnh chiến lược. “Chúng tôi phải nỗ lực để giữ vững vị thế tại thị trường này,” ông nói, đồng thời nhấn mạnh rằng cạnh tranh hiện nay không chỉ nằm ở giá cả mà còn ở hiệu quả logistics và hệ thống đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng xuất khẩu tôm hùm của Canada đạt 71.572 tấn, tương đương gần 2 tỷ USD, giảm 2,5% về sản lượng nhưng tăng nhẹ 0,4% về giá trị so với cùng kỳ. Tính chung cả năm, kết quả có thể xuống mức thấp nhất kể từ năm 2016.

Khi thời điểm giảm thuế một phần ba đang đến gần, các nhà xuất khẩu Canada đang tận dụng “cửa sổ vàng” trước Tết Nguyên đán, giai đoạn cao điểm tiêu thụ lớn nhất trong năm. Một số doanh nghiệp cho biết đơn hàng vẫn duy trì, song thời gian chuẩn bị không còn nhiều. Giới chuyên môn nhận định việc giảm thuế sẽ cải thiện sức cạnh tranh trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn, sự trỗi dậy mang tính cấu trúc của tôm hùm nuôi Việt Nam mới là thách thức đáng kể.

Canada chạy đua giữ thị phần tôm hùm tại Trung Quốc trước áp lực gia tăng

Tại thị trường Trung Quốc, cục diện cạnh tranh đang có sự thay đổi sâu sắc. Thuế quan chỉ đóng vai trò ngắn hạn, trong khi việc mở rộng năng lực nuôi trồng và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng được cho là yếu tố quyết định đối với bản đồ thương mại tôm hùm trong những năm tới.

Theo truyền thông Việt Nam, năm 2024 nước này có khoảng 280.500 lồng nuôi tôm hùm, với sản lượng vượt 5.870 tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 430 triệu USD. Sang năm 2025, xuất khẩu tôm hùm tăng gấp đôi, đạt 25.437 tấn, tương ứng 782,3 triệu USD, trong đó gần như toàn bộ sản lượng được xuất sang Trung Quốc.

Tôm hùm Việt Nam khi vào thị trường Trung Quốc được hưởng thuế suất 0%, cùng với lợi thế khoảng cách địa lý gần và thời gian vận chuyển ngắn, giúp duy trì độ tươi sống của sản phẩm. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết nhu cầu đối với tôm hùm xanh tại Trung Quốc đang tăng nhanh, trong khi nguồn cung trong nước dồi dào. Bên cạnh đó, các vùng nuôi chủ lực đã phục hồi tích cực trong thời gian gần đây, tạo nền tảng cho việc mở rộng sản lượng.

Số liệu cho thấy, năm 2025 Trung Quốc nhập khẩu 24.067 tấn tôm hùm từ Việt Nam, trị giá 771,2 triệu USD, tăng lần lượt 121,5% về lượng và 112,5% về giá trị so với năm trước, cao hơn đáng kể so với mức 10.866 tấn và 363 triệu USD của năm 2024. Nhờ đó, Việt Nam đã trở thành nhà cung cấp tôm hùm lớn nhất cho thị trường này.

Australia cũng ghi nhận sự trở lại mạnh mẽ. Trong năm 2025, nước này xuất khẩu 6.950 tấn tôm hùm đá Tây Úc (Panulirus cygnus) sang Trung Quốc, đạt giá trị 382,8 triệu USD, tăng đột biến 1.051% về sản lượng và 1.714% về giá trị, qua đó vươn lên vị trí nguồn cung lớn thứ tư.

Trong khi đó, xuất khẩu tôm hùm của Canada sang Trung Quốc đạt 15.355 tấn, trị giá 363,4 triệu USD trong năm 2025, giảm 43% cả về lượng và giá trị so với cùng kỳ. Dù vẫn giữ vị trí thứ hai, thị phần của Canada đã thu hẹp đáng kể. Mỹ đứng thứ ba với 9.931 tấn, trị giá 238,3 triệu USD, tăng 18% về sản lượng, trong khi giá trị gần như không thay đổi.

C.A