[Tạp chí Người Nuôi Tôm] – Vụ nuôi tôm xuân hè 2024 đang bắt đầu, một trong những vấn đề cần quan tâm chính là tình trạng sử dụng hóa chất, kháng sinh, thậm chí cả những chất cấm để phòng, trị bệnh trên thủy sản nuôi vẫn luôn tồn tại. Vì vậy, ngay từ đầu vụ nuôi, ngành chuyên môn Hà Tĩnh đã có những khuyến cáo đến người dân để đảm bảo vụ nuôi an toàn.

Ngành chuyên môn Hà Tĩnh cần tăng cường kiểm tra các cơ sở bán thuốc để xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm

Lạm dụng kháng sinh vẫn luôn tồn tại

Vụ tôm xuân hè 2024, toàn tỉnh Hà Tĩnh có kế hoạch thả nuôi hơn 7.472 ha diện tích nuôi trồng thủy sản (NTTS), trong đó, diện tích nuôi tôm chiếm khá lớn, hơn 2.250 ha, dự kiến sản lượng đạt 5.900 tấn. Thực tiễn cho thấy, quy mô, diện tích NTTS nói chung và nuôi tôm nói riêng có xu hướng tăng lên theo từng năm, điều này tạo áp lực cho môi trường nuôi cũng như dịch bệnh luôn thường trực.

Khi môi trường nuôi bất ổn, dịch bệnh nhiều sẽ kéo theo việc sử dụng nhiều hoặc lạm dụng hóa chất, kháng sinh trong phòng, điều trị bệnh trên các đối tượng NTTS, nhất là đối với con tôm. Theo thông tin từ Chi cục thý y tỉnh, vừa qua, Chi cục đã phát hiện tình trạng buôn bán kháng sinh cấm sử dụng, thuốc thú y giả, kém chất lượng; tiếp thị, bán trực tiếp thuốc thú y, các sản phẩm hóa chất, chế phẩm sinh học tại các vùng nuôi, cơ sở nuôi không đảm bảo điều kiện theo quy định của pháp luật. Thậm chí có tình trạng người dân lạm dụng kháng sinh, tự ý mua kháng sinh nguyên liệu, thuốc dùng trong y tế để phòng, trị bệnh tôm nuôi.

Đơn vị chuyên môn này cũng cho biết, việc sử dụng chất cấm, lạm dụng thuốc thú y, hóa chất, kháng sinh trong NTTS sẽ dẫn đến khả năng tồn dư hóa chất trong thực phẩm. Lượng tồn dư này khó loại bỏ trong quá trình chế biến, bảo quản, nếu tích tụ sau một thời gian sử dụng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Đơn cử như kháng sinh Chloramphenicol, trước đây là kháng sinh đặc trị nhiều loại bệnh nhiễm khuẩn nhưng sau đó bị cấm vì tác dụng phụ gây ức chế sự hoạt động của tủy xương dẫn đến thiếu máu và suy tủy, ngoài ra thuốc này còn có khả năng gây ra hội chứng xanh xám ở trẻ sơ sinh.

Về kinh tế, tác hại của việc sử dụng chất cấm, lạm dụng thuốc thú y, hóa chất, kháng sinh trong NTTS khiến nhiều lô hàng thủy sản xuất khẩu của các doanh nghiệp bị cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cảnh báo tồn dư hóa chất và bị trả về, gây thiệt hại lớn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp và người nuôi trồng.

Hiểu đúng để sử dụng kháng sinh hiệu quả

Người nuôi cần nâng cao ý thức chấp hành quy định pháp luật về sử dụng thuốc thú y, kháng sinh trong NTTS

Để nâng cao hiệu quả việc sử dụng thuốc thú y trong NTTS theo đúng quy định, góp phần hạn chế dịch bệnh, bảo vệ môi trường, tăng hiệu quả sản xuất, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, ngành chuyên môn Hà Tĩnh đề nghị các cơ sở nuôi trồng trên địa bàn thực hiện đúng, đủ các hướng dẫn sau:

– Chỉ sử dụng thuốc thú y thủy sản để phòng, điều trị bệnh cho động vật thủy sản theo hướng dẫn và đơn thuốc thú y theo quy định.

– Tuân thủ nghiêm ngặt việc sử dụng, ngừng sử dụng thuốc trước khi thu hoạch nhằm hạn chế tối đa dư lượng hóa chất, kháng sinh. Đặc biệt, không sử dụng kháng sinh nguyên liệu, thuốc dùng trong y tế, kháng sinh, hóa chất cấm sử dụng trong NTTS.

– Chỉ sử dụng thuốc thú y thủy sản có nguồn gốc rõ ràng, có trong danh mục được phép lưu hành.

– Tuân thủ lịch mùa vụ và quy trình nuôi theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn về thủy sản; không lạm dụng hóa chất, kháng sinh.

– Không mua thuốc trực tiếp của các tổ chức, cá nhân chưa được cấp chứng chỉ hành nghề, chưa đủ điều kiện buôn bán.

Trường hợp phát hiện cơ sở sử dụng thuốc thú y thủy sản không đúng quy định sẽ bị xử phạt hành chính theo Khoản 2, Khoản 7, Khoản 8, Điều 5, Nghị định 90/2017/NĐ-CP ngày 31/7/2017, với mức phạt từ 500.000 đồng đến 10 triệu đồng.

Việc sử dụng các loại thuốc trong nghề nuôi trồng thủy sản hầu như vụ nuôi nào cũng đều phải sử dụng, từ những loại thuốc sát trùng, diệt khuẩn cải tạo ao đầu vụ nuôi, các loại thuốc có nguồn gốc thảo dược diệt ký sinh trùng, men vi sinh bổ sung vi sinh vật có lợi cải tạo chất lượng nước, đến các loại thuốc trị các bệnh như ký sinh trùng, vi khuẩn gây ra trên động vật thủy sản và các loại vitamin khoáng chất bổ sung định kỳ trong suốt quá trình nuôi. Mỗi một sản phẩm đều mang đến những hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, trên thị trường hiện có rất nhiều loại thuốc thú y thủy sản cũng như các loại kháng sinh. Vì vậy, người nuôi cần có cách nghĩ, cách nhìn thông thái để vừa mang lại hiệu quả kinh tế lẫn môi trường và quan trọng đảm bảo sức khỏe cho con người.

Nguyễn Hoàn

Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh