[Tạp chí Người Nuôi Tôm] – Bùn và trầm tích tích tụ trong chu kỳ nuôi tôm có thể gây ra nhiều vấn đề như tăng nồng độ amoniac, giảm oxy hòa tan (DO) và suy giảm chất lượng nước nhanh chóng. Người nuôi cần quản lý đáy ao tốt để đảm bảo chất lượng nước và sức khỏe tôm.

Sử dụng ao có lớp lót bạt giúp quản lý và vệ sinh đáy ao dễ dàng hơn

Dưới đây là một số khuyến cáo chung về quản lý đáy ao:

1. Sử dụng lót ao đúng cách

Lớp lót ao là một cơ sở hạ tầng rất hữu ích để đảm bảo an toàn sinh học cho các trang trại nuôi tôm. Ao đất với sự tương tác trực tiếp giữa nước và đất có thể gây ra các phản ứng thiếu oxy rất độc cho tôm. Sử dụng lớp lót bằng nhựa, polyetylen mật độ cao (HDPE) hoặc bê tông sẽ ngăn ngừa những vấn đề này, giúp quản lý chất lượng nước và đáy ao dễ dàng hơn. Mặc dù lớp lót bằng nhựa và HDPE có hiệu quả nhưng bê tông là lựa chọn tốt nhất để quản lý đáy ao.

2. Xem xét thiết kế ao nuôi

Hình dạng của ao có tác động đáng kể đến dòng nước và sự tích tụ trầm tích. Có những ưu và nhược điểm đối với mỗi hình dạng, nhưng ao hình tròn và hình vuông được khuyến khích sử dụng vì chúng cho phép nước lưu thông tốt hơn. Điều này làm cho việc loại bỏ bùn đáy dễ dàng hơn. Một cân nhắc quan trọng khác trong thiết kế ao là cấu trúc liên kết đáy. Một thiết kế đáy ao tốt sử dụng cống trung tâm để giảm thiểu lắng đọng.

3. Bố trí máy sục khí ao đúng cách

Máy sục khí là một công cụ quan trọng không chỉ để cung cấp oxy mà còn để đẩy bùn về phía cống. Loại thiết bị sục khí phổ biến nhất là bánh xe mái chèo. Có hai loại được cân nhắc chính trong việc sử dụng thiết bị sục khí: số lượng cần thiết cho mỗi ao và cách sắp xếp chúng.

Đối với việc bố trí các thiết bị sục khí, điều quan trọng là phải đảm bảo rằng tất cả các mặt và các góc của ao đều được che phủ để không để sót bất kỳ loại bùn nào. Có hai kiểu thiết kế chính: song song và chéo (Hình 1)

Hình 1. Bố trí các thiết bị sục khí. Song song (phải) và chéo (trái)

4. Định kỳ kiểm tra đáy ao

Việc lấy mẫu nên được thực hiện thường xuyên, ít nhất hai lần mỗi chu kỳ, vào giữa quá trình nuôi khi bùn bắt đầu hình thành và khi kết thúc quá trình nuôi để đánh giá chất lượng đáy ao. Nó cũng nên được thực hiện nếu có hiện tượng tôm chết, chất lượng nước thấp và tôm chậm phát triển.

5. Hút đáy theo cách thủ công

Hút hoặc làm sạch đáy ao bằng thủ công luôn là một cách tốt để duy trì chất lượng đáy ao tối ưu. Nên hút ao sau khoảng thời gian cho ăn hoặc ngày thứ 13. Nói chung, không có tần số cố định cho xiphong vì nó phụ thuộc vào điều kiện đáy ao. Việc xiphong có thể được thực hiện vào mỗi buổi sáng trước khi cho ăn lần đầu tiên để loại bỏ thức ăn thừa, phân, hoặc xác tôm chết.

6. Cân nhắc sử dụng hóa chất và men vi sinh

Các sản phẩm hóa chất và chế phẩm sinh học có thể được sử dụng để quản lý các tác động bất lợi của chất thải hữu cơ ở đáy ao. Sử dụng các sản phẩm này tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phân hủy và tăng nồng độ oxy ở đáy ao.

KMnO₄ là một lựa chọn tuyệt vời vì nó cho phép phân hủy bùn nhanh chóng. Tỷ lệ xử lý của KMnO₄ thay đổi tùy thuộc vào điều kiện nước trong ao, quan trọng nhất là mức độ chất hữu cơ hoặc tải trọng hữu cơ.

H₂O₂ cũng có lợi như một chất oxy hóa cho phép phân hủy đồng thời giải phóng oxy phân tử. Đối với 1mL H₂O₂ 6%, oxy hòa tan được cung cấp khoảng 3mg/L. Điều quan trọng cần lưu ý là mức an toàn của H₂O₂ làm nguồn oxy là 14,3μL H₂O₂/L.

Probiotics được biết đến với rất nhiều lợi ích trong nuôi tôm. Trong trường hợp này, việc áp dụng men vi sinh có thể cải thiện chất lượng bùn bằng cách hỗ trợ quá trình nitrat hóa, quá trình chuyển đổi amoniac thành nitrit và nitrat. Điều này làm giảm đáng kể mức độ độc hại trong bùn.

Ngọc Anh (Lược dịch)