[Người Nuôi Tôm] – Tài liệu khoa học về tôm thường áp dụng các thuật ngữ và phương pháp tiếp cận từ miễn dịch động vật có vú, nhưng không phải lúc nào cũng đúng. Đó là trường hợp trong việc sử dụng thuật ngữ “vaccination” ở các loài giáp xác. Nguyên tắc tiêm chủng dựa trên hai yếu tố chính của hệ thống miễn dịch là tính đặc hiệu và trí nhớ. Hai yếu tố này không hiện diện trong hệ thống miễn dịch của tôm và các loại động vật không xương sống khác.

(Ảnh minh họa)

Bất kỳ phản ứng miễn dịch nào cũng liên quan đến hai yếu tố là nhận diện được mầm bệnh hoặc tác động ngoại lai và phản ứng chống lại mầm bệnh để loại bỏ nó. Do vậy, vật chủ cần có các tế bào, phân tử và quá trình thích hợp tạo thành bộ nhớ trong dài hạn để có thể chống lại sự nhiễm trùng. Nói một cách bao quát hơn, các phản ứng miễn dịch được chia làm hai loại: bẩm sinh và thích ứng. Tiêm phòng nhắm vào việc thích ứng, loại bộ nhớ.

Con người và động vật có các rào cản hóa lý rất hiệu quả như là một tuyến phòng thủ đầu tiên, chẳng hạn như da, vảy hoặc biểu bì, chất nhày. Một khi những rào cản bị phá vỡ, những kẻ xâm lược sẽ tiếp xúc với một loạt phản ứng phòng thủ tế bào và các thể dịch. Chúng bao gồm đông máu và chữa lành vết thương, thực bào và các yếu tố kháng khuẩn khác.

Sự khác biệt quan trọng giữa hai loại phản ứng miễn dịch là các phản ứng thích nghi có tính đặc hiệu cao đối với một số mầm bệnh cụ thể. Hơn nữa, các phản ứng thích nghi được cải thiện với mỗi lần lặp lại liên tiếp với cùng một mầm bệnh, vì hệ thống miễn dịch thích nghi đã ghi nhớ các tác nhân truyền nhiễm. Do vậy, hai đặc điểm chính của đáp ứng miễn dịch thích ứng là tính đặc hiệu và trí nhớ, các yếu tố cần để vắc xin hoạt động. Tôm là động vật thiếu tế bào thích hợp, cách thức đáp ứng miễn dịch với mầm bệnh cụ thể và “bộ nhớ” dài lâu để đối phó với phản ứng nhiễm trùng.

Gia Bảo (lược dịch)