[Người Nuôi Tôm] – Khánh Hòa đang tiếp tục củng cố vị thế “thủ phủ tôm giống” bằng chiến lược phát triển bền vững, an toàn dịch bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

 

Trước yêu cầu hội nhập quốc tế, Khánh Hòa đang hướng tới chuỗi giá trị bền vững và sản xuất có trách nhiệm. Trong đó, ngành sản xuất tôm giống nước lợ được xem là điểm sáng nổi bật, giữ vai trò nền tảng cho toàn chuỗi nuôi trồng thủy sản của khu vực miền Trung.

Khánh Hòa hướng tới chuẩn mực chất lượng và an toàn dịch bệnh ngành tôm giống (Ảnh: Nguyễn Hoàn)

 

Ứng dụng công nghệ chọn giống và kiểm soát dịch bệnh nghiêm ngặt

Nghề sản xuất giống thủy sản tại Khánh Hòa hình thành từ những năm 1990. Đến nay, địa phương đã trở thành trung tâm lớn của cả nước về sản xuất tôm giống nước lợ, cung ứng khoảng 25 – 30% tổng sản lượng giống tôm quốc gia. Toàn tỉnh hiện có gần 500 cơ sở sản xuất tôm giống với năng lực cung ứng hơn 45 tỷ con giống mỗi năm. Trong đó, 14 cơ sở đã được chứng nhận an toàn dịch bệnh, nhiều cơ sở đạt các tiêu chuẩn quốc tế như BAP, GlobalGAP. Khánh Hòa cũng là nơi tập trung của các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực giống tôm như C.P. Việt Nam, Việt Úc, Minh Phú, Nam Miền Trung và Moana… những thương hiệu góp phần nâng cao uy tín con giống Việt Nam trên thị trường khu vực.

Hai vùng quy hoạch sản xuất giống tập trung với quy mô gần 300 ha cùng vùng chuyên biệt sản xuất tôm bố mẹ gia hóa đã tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của ngành.

Theo báo cáo từ Sở NN&MT Khánh Hòa tại Hội nghị Phát triển giống tôm nước lợ, ngày 16/10, sản lượng tôm giống 9 tháng đầu năm 2025 của tỉnh đạt hơn 41 tỷ postlarvae, tăng 11% so với cùng kỳ 2024, cho thấy sự chủ động của doanh nghiệp và tính ổn định của nguồn cung trong bối cảnh thị trường khó khăn. Đặc biệt, việc Chính phủ phê duyệt Đề án thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa (Quyết định 231/QĐ-TTg) đã tạo động lực quan trọng để ngành giống tôm mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm và sẵn sàng cung ứng nguồn giống chất lượng cao phục vụ cho nuôi biển công nghiệp hiện đại.

Một trong những thành tựu nổi bật của ngành giống tôm Khánh Hòa là khả năng chủ động chọn tạo và sản xuất tôm bố mẹ sạch bệnh trong nước. Trên địa bàn tỉnh có các công ty sản xuất tôm giống bố mẹ (Công ty TNHH Việt Úc, Công ty Moana) đã ứng dụng công nghệ di truyền để chọn tạo ra các dòng tôm bố mẹ có đặc tính vượt trội về tăng trưởng, khả năng kháng bệnh, thích nghi tốt. Hệ thống ương, nuôi, nuôi vỗ được áp dụng theo quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt để đảm bảo sản xuất ra tôm bố mẹ sạch bệnh. Sản phẩm tôm bố mẹ đã đạt tiêu chuẩn để xuất ra thị trường trong và ngoài nước.

Hệ thống ương, nuôi vỗ và nhân giống được vận hành theo quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt. Toàn bộ tôm bố mẹ trước khi đưa vào sản xuất đều được kiểm dịch, xét nghiệm mầm bệnh tại cửa khẩu và cơ sở tiếp nhận. Năm 2025, các cơ sở trên địa bàn đã thực hiện kiểm dịch hơn 39 tỷ con tôm giống, với 63.925 giấy chứng nhận kiểm dịch điện tử, toàn bộ dữ liệu được lưu trữ trực tuyến đảm bảo truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Công tác giám sát an toàn dịch bệnh được triển khai thường xuyên, định kỳ hàng tháng (từ tháng 3 – 11). Kết quả giám sát cho thấy 100% mẫu tôm giống đều âm tính với các bệnh nguy hiểm như WSSV, AHPND, YHV, EHP, chỉ phát hiện một số mẫu dương tính nhẹ với IHHNV đã được xử lý kịp thời. Sự đồng bộ trong quản lý và kiểm dịch giúp Khánh Hòa duy trì được vùng sản xuất giống an toàn dịch bệnh cấp quốc gia, góp phần bảo vệ uy tín của ngành giống và đảm bảo an ninh sinh học cho toàn vùng nuôi miền Trung.

Hệ thống ương, nuôi vỗ và nhân giống được vận hành theo quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt

 

Xây dựng trung tâm tôm giống công nghệ cao, hướng tới chủ động nguồn giống

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, ngành sản xuất tôm giống Khánh Hòa vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Rủi ro môi trường và dịch bệnh luôn hiện hữu, nhất là giai đoạn giao mùa, đòi hỏi hệ thống cảnh báo và kiểm soát chặt chẽ hơn. Hạ tầng vùng sản xuất còn thiếu đồng bộ về điện, nước, xử lý nước thải và giao thông, ảnh hưởng đến năng suất và công tác phòng dịch. Bên cạnh đó, sự phụ thuộc vào nguồn tôm bố mẹ nhập khẩu khiến giá cả và nguồn cung dễ biến động. Tình trạng cơ sở nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi cũng gây khó cho quản lý nhà nước trong truy xuất và kiểm soát chất lượng giống.

Bước sang năm 2026, Khánh Hòa đặt mục tiêu giữ vững và nâng tầm vị thế trung tâm sản xuất tôm giống chất lượng cao của cả nước. Địa phương định hướng phát triển theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng giống, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ngành nông nghiệp tỉnh sẽ tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm gồm: Đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật cho các vùng sản xuất tập trung, đặc biệt là khu Nhơn Hải, để đạt tiêu chí vùng an toàn dịch bệnh cấp quốc gia; Đẩy mạnh chọn tạo giống tôm bố mẹ trong nước, phục vụ nhu cầu sản xuất giống và giảm phụ thuộc nhập khẩu; Tăng cường giám sát điều kiện sản xuất, kiểm dịch giống và quan trắc môi trường vùng nuôi; Thúc đẩy liên kết chuỗi giữa các cơ sở sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, hình thành hệ sinh thái giống thủy sản hiện đại và đồng bộ.

Song song đó, tỉnh cũng kiến nghị Bộ NN&MT và các Bộ ngành Trung ương xem xét ưu tiên nguồn vốn đầu tư hạ tầng chiến lược, đồng thời có chính sách ưu đãi tín dụng và thuế cho các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất giống. Từ một địa phương tiên phong trong nghề sản xuất tôm giống, Khánh Hòa đang bước sang giai đoạn phát triển mới – giai đoạn của chất lượng, an toàn và bền vững. Mục tiêu lớn nhất trong thời gian tới là chủ động hoàn toàn nguồn tôm bố mẹ sạch bệnh trong nước, giảm phụ thuộc nhập khẩu, đảm bảo an ninh giống quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành tôm Việt Nam.

Với định hướng đúng đắn, sự đồng hành của doanh nghiệp cùng chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, Khánh Hòa có đủ điều kiện để tiếp tục giữ vững ngôi vị trung tâm sản xuất tôm giống quốc gia, đóng góp quan trọng cho sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.

Phương Nhung