[Người Nuôi Tôm] – Ngành nuôi tôm hùm của Việt Nam đang ghi nhận bước tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây khi Trung Quốc trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất, tiêu thụ gần như toàn bộ sản lượng xuất khẩu. Tổng kim ngạch xuất khẩu tôm hùm của Việt Nam đạt khoảng 845 triệu USD, trong đó phần lớn được đưa sang thị trường Trung Quốc. Bên cạnh đó, Việt Nam đã lần đầu vượt qua Canada để trở thành nguồn cung tôm hùm lớn nhất cho quốc gia này.

Sự bứt phá của ngành tôm hùm Việt Nam đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Trước hết là nhu cầu tiêu dùng hải sản cao cấp tại Trung Quốc ngày càng tăng, đặc biệt sau khi ngành dịch vụ ăn uống và du lịch phục hồi mạnh sau Covid19. Trong đó, tôm hùm xanh của Việt Nam, nhất là loại có trọng lượng từ 150–300 gram mỗi con được người tiêu dùng ưa chuộng vì phù hợp với mô hình buffet hải sản đang phát triển mạnh tại nhiều thành phố lớn, đồng thời đáp ứng nhu cầu của các nhà hàng cao cấp tại đất nước tỷ dân này.

Bên cạnh nhu cầu thị trường, lợi thế thương mại cũng góp phần quan trọng giúp tôm hùm Việt Nam mở rộng thị phần. Hiện sản phẩm tôm hùm xuất khẩu sang Trung Quốc không phải chịu thuế nhập khẩu, trong khi tôm hùm từ Mỹ và Canada phải chịu mức thuế lần lượt khoảng 17% và 32%. Nhờ đó, tôm hùm Việt Nam có giá bán cạnh tranh hơn đáng kể so với các đối thủ trên thị trường.

Các nguồn cung cấp tôm hùm của Trung Quốc năm 2024 và 2025

Ngoài ra, khoảng cách địa lý gần giữa hai nước giúp rút ngắn thời gian vận chuyển tôm hùm sống sang Trung Quốc. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí logistics mà còn đảm bảo tôm hùm giữ được độ tươi sống khi đến tay người tiêu dùng, yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các sản phẩm hải sản cao cấp.

Nhờ những lợi thế này, nhu cầu nhập khẩu tôm hùm từ Việt Nam của Trung Quốc đã tăng nhanh trong thời gian qua. Theo số liệu thống kê, năm 2024 Việt Nam có khoảng 280.500 lồng nuôi tôm hùm, với sản lượng hơn 5.870 tấn và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 430 triệu USD. Sang năm 2025, xuất khẩu tôm hùm tăng vọt lên 25.437 tấn, đạt giá trị 782,3 triệu USD, tăng hơn gấp đôi so với năm trước. Gần như toàn bộ lượng tôm hùm này được xuất sang thị trường Trung Quốc.

Để đáp ứng nhu cầu lớn từ thị trường, nhiều địa phương ven biển đã mở rộng quy mô nuôi tôm hùm trong những năm gần đây. Riêng khu vực Sông Cầu (Phú Yên cũ) hiện có hơn 27.000 lồng nuôi, trở thành một trong những vùng nuôi tôm hùm trọng điểm của cả nước. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nhu cầu tiêu thụ tôm hùm xanh tại Trung Quốc đang tiếp tục tăng, trong khi nguồn cung từ Việt Nam khá dồi dào nhờ các vùng nuôi phục hồi tốt sau những giai đoạn khó khăn trước đây.

Tuy vậy, sự phát triển nhanh của ngành tôm hùm cũng đặt ra nhiều thách thức. Phần lớn hoạt động nuôi hiện vẫn mang tính nhỏ lẻ, chủ yếu do các hộ gia đình thực hiện với lồng nuôi gỗ truyền thống. Trình độ kỹ thuật nuôi còn hạn chế, nguồn giống chủ yếu dựa vào khai thác tự nhiên nên tỷ lệ sống chưa ổn định. Ngoài ra, chi phí thức ăn và chi phí nuôi khá cao, làm tăng giá thành sản xuất.

Việt Nam vươn lên thành nguồn cung tôm hùm lớn nhất cho Trung Quốc

Theo một số số liệu thị trường, vào tháng 12/2025, giá trung bình của tôm hùm Việt Nam khoảng 14,91 USD/pound, cao hơn đáng kể so với mức 8,49 USD/pound của tôm hùm Canada. Điều này cho thấy Việt Nam vẫn đối mặt với áp lực cạnh tranh về giá trong dài hạn. Ngoài ra, chu kỳ nuôi tôm hùm khá dài, thường mất từ 10–12 tháng để đạt kích cỡ thương phẩm khoảng 400 gram mỗi con. Điều này khiến việc phục hồi sản lượng sau thiên tai không thể diễn ra nhanh chóng.

Dù còn nhiều thách thức, các chuyên gia nhận định ngành nuôi tôm hùm Việt Nam vẫn có nhiều dư địa phát triển. Trong quá trình tái thiết, nhiều cơ sở nuôi đang đầu tư lồng nuôi chắc chắn hơn, đồng thời mở rộng mô hình nuôi ra khu vực ngoài khơi nhằm giảm thiểu rủi ro do thiên tai. Nếu tiếp tục cải thiện công nghệ nuôi, nâng cao chất lượng con giống và tăng cường quản lý sản xuất, khả năng cạnh tranh của tôm hùm Việt Nam trên thị trường quốc tế có thể tiếp tục được nâng cao trong những năm tới.

C.A