[Người Nuôi Tôm] – Thời điểm đầu vụ nuôi tôm năm 2026, nhiều cơ sở sản xuất tôm giống tại các vùng trọng điểm đang gặp khó khăn do chất lượng nguồn nước không ổn định. Sự biến động mạnh của thời tiết, mưa trái mùa xen kẽ nắng nóng kéo dài khiến các chỉ tiêu môi trường thay đổi đột ngột, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình ương nuôi tôm post (postlarvae).

Nguồn nước bất ổn, nuôi post ngày càng khó

Theo dự báo khí tượng, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) năm nay có thể xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa trái mùa, nắng nóng kéo dài và xâm nhập mặn ở mức cao. Trong các đợt nắng nóng, nhiệt độ có thể lên tới 37°C; trong khi những cơn mưa trái mùa sau thời gian nắng dài lại khiến các chỉ tiêu môi trường nước biến động mạnh. Sự thay đổi đột ngột của pH, độ mặn, nhiệt độ hay hàm lượng hữu cơ đang gây nhiều khó khăn cho các cơ sở sản xuất tôm giống, đặc biệt ở giai đoạn ương ấu trùng đến postlarvae (PL).

Việc kiểm soát chất lượng nước đang trở thành bài toán lớn đối với các trại giống và toàn chuỗi sản xuất tôm

Bên cạnh đó, hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt của ĐBSCL cũng khiến nguồn nước dễ bị ảnh hưởng khi xảy ra ô nhiễm hoặc biến động môi trường. Khi nguồn nước không được kiểm soát tốt, mầm bệnh có thể lan nhanh trên diện rộng, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong toàn vùng. Nhiều trại giống cho biết chất lượng nước đầu vào hiện nay không còn ổn định như trước, buộc các cơ sở phải tăng cường các khâu xử lý như lắng lọc, khử trùng, sử dụng tia UV hoặc ozone trước khi đưa vào hệ thống ương.

Trong sản xuất tôm giống, tỷ lệ sống của ấu trùng đến giai đoạn post quyết định hiệu quả của trại giống. Tuy nhiên, khi chất lượng nước không đảm bảo, hệ vi sinh trong bể ương dễ mất cân bằng, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh, đặc biệt là nhóm Vibrio phát triển. Ấu trùng tôm vì thế dễ bị stress, chậm lớn, sức đề kháng giảm và chất lượng post không đạt yêu cầu, dẫn đến trại giống phải loại bỏ toàn bộ bể ương do ấu trùng chết hoặc phát triển không đồng đều, khiến chi phí sản xuất tăng lên và nguồn cung tôm post chất lượng cho người nuôi bị ảnh hưởng.

Doanh nghiệp tăng cường đầu tư công nghệ

Trong bối cảnh nguồn nước tự nhiên ngày càng khó kiểm soát, nhiều doanh nghiệp sản xuất giống đã chủ động đầu tư mạnh hơn cho hệ thống công nghệ nhằm đảm bảo chất lượng tôm giống. Một trong những doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực này là Tập đoàn Thủy sản Việt Úc. Để nâng cao chất lượng con giống, doanh nghiệp đã chủ động nguồn tôm bố mẹ, ứng dụng công nghệ chọn giống hiện đại và đầu tư hệ thống xử lý nước công nghệ cao. Bên cạnh đó, toàn bộ tôm giống trước khi cung cấp cho người nuôi đều được kiểm tra mầm bệnh bằng phương pháp PCR.

Tuy vậy, thách thức lớn của ngành hiện nay vẫn là sự phụ thuộc vào nguồn tôm bố mẹ nhập khẩu. Việc kiểm soát chất lượng nguồn bố mẹ và điều kiện môi trường sản xuất vẫn còn nhiều hạn chế, trong khi nhu cầu tôm giống chất lượng cao ngày càng tăng.

Chuỗi cung ứng cũng chịu nhiều áp lực

Không chỉ chịu tác động từ yếu tố môi trường, hoạt động sản xuất và cung ứng tôm giống hiện nay còn gặp khó khăn từ nhiều yếu tố bên ngoài. Đại diện Công ty Tôm Giống An Hưng cho biết, do ảnh hưởng từ tình hình chiến sự tại Trung Đông, nguồn nhiên liệu dùng để sản xuất thùng xốp phục vụ vận chuyển tôm giống đang bị thiếu hụt. Điều này khiến việc cung ứng thùng xốp cho các trại giống bị gián đoạn.Trong thời gian này, doanh nghiệp phải chuyển sang hình thức đóng bao và vận chuyển bằng xe lạnh, sử dụng đá để đảm bảo nhiệt độ ổn định trong quá trình vận chuyển tôm giống đến người nuôi.

Dù chỉ là một khâu nhỏ trong chuỗi cung ứng, nhưng những biến động như vậy cũng phần nào cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với ngành tôm giống. Tại xã Vĩnh Phong, tỉnh An Giang, ông Huỳnh Văn Thắng cho biết: “Tôm giống Mona cũng tăng lên 180 – 185 đồng/con, trước chỉ khoảng 170 đồng. Mỗi ao đội thêm vài triệu đồng là chuyện bình thường”. Tôm giống tăng chủ yếu do nguyên liệu nhập khẩu chịu tác động của tỉ giá, chi phí vận chuyển và giá xăng dầu.

Hà Thu