[Người Nuôi Tôm] – Bệnh lỏng ruột là mối lo ngại lớn trong nuôi tôm, gây chậm lớn, hao hụt và giảm chất lượng thương phẩm. Bệnh làm ruột tôm mềm, phân rời rạc, khiến tôm yếu và dễ chết. Xác định nguyên nhân sớm và phòng ngừa kịp thời là giải pháp quan trọng để giảm thiệt hại kinh tế và bảo vệ an toàn sinh học ao nuôi. 

 

Bệnh lỏng ruột là mối lo ngại lớn trong nuôi tôm, gây chậm lớn, hao hụt và giảm chất lượng thương phẩm

 

Các nguyên nhân gây bệnh lỏng ruột

Tác nhân vi sinh vật

Nguyên nhân chính gây lỏng ruột là sự xâm nhập của vi khuẩn thuộc nhóm Vibrio spp., đặc biệt là Vibrio harveyi, Vibrio vulnificus,… Bên cạnh đó, sự hiện diện của trùng hai tế bào như Vermiform và Gregarine cũng làm tổn thương niêm mạc ruột, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

Yếu tố thời tiết, khí hậu

Thời điểm giao mùa (tháng 6 – 8) với sự thay đổi thất thường giữa mưa lớn và nắng gắt khiến pH, nhiệt độ và độ mặn trong ao biến động, tạo điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và ký sinh trùng phát triển mạnh. Đây là giai đoạn tôm dễ bị stress, giảm sức đề kháng, từ đó dẫn đến bệnh lỏng ruột.

Môi trường nước ao nuôi

Ao nuôi ô nhiễm, nhiều bùn đáy, thức ăn dư thừa và chất thải hữu cơ là nguồn phát sinh vi khuẩn gây bệnh. Đặc biệt, sự bùng phát của các loại tảo độc như tảo lam, tảo giáp, tảo đỏ có thể tiết ra độc tố gây liệt mô ruột tôm, khiến hệ tiêu hóa tôm bị ảnh hưởng nặng nề.

Ảnh hưởng từ kháng sinh

Lạm dụng kháng sinh khiến hệ vi sinh vật có lợi trong ruột bị tiêu diệt, dẫn đến mất cân bằng sinh học. Mô ruột bị tổn thương lâu ngày khiến tôm suy kiệt và dễ bị các bệnh khác tấn công.

 

Dấu hiệu nhận biết tôm bị lỏng ruột

Ruột tôm lỏng, chứa nhiều dịch: Khi quan sát bằng mắt thường hoặc dùng lực nhẹ tác động vào thân, có thể thấy chất dịch di chuyển qua lại trong ruột. Màu sắc ruột bất thường: Ruột có màu nâu vàng hoặc đen nhạt, không còn màu nâu sẫm đặc trưng như tôm khỏe mạnh.

Giảm ăn rõ rệt: Kiểm tra sàng cho thấy tôm giảm ăn từ 30 – 50% so với bình thường.

Tôm mềm vỏ, ốp thân hoặc rớt đáy: Vỏ tôm nhợt màu, thân mềm, dễ gãy và có tỷ lệ chết đáy tăng cao nếu không can thiệp sớm.

Nếu không xử lý kịp thời, bệnh lỏng ruột sẽ khiến tôm giảm khả năng tiêu hóa, kém hấp thu dinh dưỡng, chậm lớn và dễ nhiễm thêm các bệnh nguy hiểm như phân trắng, hoại tử gan tụy, EMS… Đồng thời, tình trạng kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thương phẩm, giảm giá bán, gây tổn thất kinh tế lớn cho người nuôi.

 

Hướng dẫn phòng và xử lý bệnh lỏng ruột trên tôm

Chọn giống khỏe, sạch bệnh

Bắt đầu từ nguồn giống chất lượng là nền tảng quan trọng. Người nuôi nên chọn tôm giống từ các trại uy tín, có kiểm định bệnh rõ ràng. Tránh mua tôm trôi nổi, không rõ nguồn gốc vì nguy cơ nhiễm bệnh từ bố mẹ rất cao.

Quản lý thức ăn khoa học

Sử dụng thức ăn chuyên dụng cho tôm, có nhãn mác rõ ràng và phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Không cho ăn quá nhiều, tránh dư thừa gây ô nhiễm đáy ao. Bảo quản thức ăn nơi khô ráo, tránh ẩm mốc sinh độc tố.

Cải tạo và kiểm soát môi trường ao nuôi

Trước vụ nuôi, ao phải được cải tạo kỹ, diệt khuẩn, hút bùn đáy và xử lý tảo độc nếu có. Duy trì các chỉ tiêu môi trường ở mức tối ưu: pH (7.5 – 8.5), oxy hòa tan (>4 mg/L), độ mặn ổn định. Thay nước định kỳ, kiểm tra thường xuyên các yếu tố môi trường để chủ động điều chỉnh.

Sử dụng men vi sinh đường ruột

Men vi sinh giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, hỗ trợ tôm tiêu hóa tốt hơn và chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn có hại. Có thể bổ sung định kỳ vào thức ăn hoặc hòa vào nước tạt xuống ao để cải thiện môi trường chung. Một số chủng men vi sinh hiệu quả như: Bacillus subtilis, Lactobacillus spp., Saccharomyces cerevisiae

 

Giải pháp xử lý khi tôm đã bị lỏng ruột

Cách ly tôm bị bệnh: Hạn chế lây lan bằng cách thu tách tôm nặng bệnh, đặc biệt là tôm rớt đáy.

Tạt men xử lý nước: Sử dụng chế phẩm sinh học giúp làm sạch đáy, giảm lượng vi khuẩn có hại.

Tăng cường miễn dịch: Bổ sung vitamin C, E, và khoáng chất qua thức ăn để nâng cao sức đề kháng cho tôm.

Ngừng cho ăn 1 – 2 ngày: Giảm áp lực lên hệ tiêu hóa và giúp ruột tôm có thời gian hồi phục.

Bệnh lỏng ruột tuy không phải là dịch bệnh nguy hiểm tức thì nhưng lại âm thầm làm giảm năng suất và hiệu quả kinh tế của vụ nuôi. Quản lý toàn diện từ chọn giống, môi trường, dinh dưỡng đến bổ sung men vi sinh định kỳ là giải pháp phòng bệnh bền vững. Chủ động theo dõi, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời sẽ giúp người nuôi bảo vệ đàn tôm và tối ưu hiệu quả đầu tư.

 

Vương Vũ