[Người Nuôi tôm] – Các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam đang phải đối mặt với mức thuế nhập khẩu của Mỹ cao kỷ lục, tiệm cận 60%, gây sức ép lớn lên khả năng duy trì thị phần và tiếp cận thị trường xuất khẩu quan trọng bậc nhất của ngành trong năm 2026.

 

Bước sang năm 2026, ngành xuất khẩu tôm Việt Nam đang đối mặt với giai đoạn khó lường và thách thức nhất trong hơn 10 năm qua, khi các biện pháp phòng vệ thương mại của Mỹ gia tăng cùng với hệ thống rào cản phi thuế quan ngày càng siết chặt tại thị trường xuất khẩu trọng điểm.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2026 mở ra trong bối cảnh ngành tôm chịu áp lực lớn từ kết quả kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh xuất khẩu sang Mỹ. Đây được xem là bước ngoặt có ý nghĩa quyết định đối với khả năng duy trì thị phần của tôm Việt Nam tại thị trường này.

Thuế quan và rào cản thị trường đẩy ngành tôm Việt Nam vào “vùng bất định” năm 2026

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP, cho biết nếu mức thuế chống bán phá giá sơ bộ 35,29% áp dụng cho một số doanh nghiệp được giữ nguyên trong phán quyết cuối cùng của Bộ Thương mại Mỹ (DOC), gánh nặng chi phí đối với ngành tôm sẽ tăng đột biến. Khi cộng thêm thuế trả đũa 20% và thuế chống trợ cấp 2,84% đang có hiệu lực, tổng mức thuế đối với tôm Việt Nam tại thị trường Mỹ có thể tiệm cận 60%.

“Đây là mức thuế rất cao, đủ để làm suy giảm nghiêm trọng sức cạnh tranh của tôm Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chi phí sản xuất trong nước vẫn neo ở mức cao”, ông Nam nhận định.

Không chỉ đối mặt với thuế quan, các doanh nghiệp còn chịu áp lực ngày càng lớn từ các rào cản phi thuế quan. Mỹ đang tăng cường kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và yêu cầu truy xuất nguồn gốc, khiến thời gian thông quan kéo dài, chi phí tuân thủ gia tăng và nguy cơ bị trả hàng cao hơn.

Ông Ngô Tiến Chương, chuyên gia kỹ thuật cao cấp của Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ), cho rằng các chi phí tuân thủ này sẽ tạo áp lực lớn nhất lên doanh nghiệp chế biến, sau đó lan sang người nuôi, nhóm có biên lợi nhuận mỏng và dễ tổn thương nhất trong chuỗi giá trị tôm.

Ở bình diện rộng hơn, các chuyên gia đánh giá chính sách thương mại của Mỹ đang có sự thay đổi căn bản. Thuế quan không còn là công cụ thuần túy về thương mại, mà ngày càng gắn với các mục tiêu chiến lược, chuỗi cung ứng và yếu tố phi thương mại.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, với sự điều chỉnh chính sách đối với các quốc gia xuất khẩu tôm lớn như Ấn Độ, Ecuador hay Indonesia, ngành tôm Việt Nam buộc phải tăng cường minh bạch chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, đồng thời đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Năm 2026 vì vậy được xem là năm bản lề, nơi khả năng thích ứng với môi trường thương mại mới sẽ quyết định triển vọng trung và dài hạn của ngành tôm Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

C.A