[Người Nuôi Tôm] – Ngành tôm Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ với sự xuất hiện của hàng loạt mô hình nuôi công nghệ cao. Những mô hình này đang trở thành động lực quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

Trong khoảng 5 – 10 năm trở lại đây, ngành tôm Việt Nam chứng kiến sự thay đổi rõ rệt trong phương thức sản xuất. Từ mô hình nuôi truyền thống phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm, nhiều vùng nuôi đã chuyển sang các hệ thống thâm canh và siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao. Nhiều khu nuôi được đầu tư hệ thống ao lót bạt, nhà màng, cảm biến môi trường, thiết bị tự động cho ăn và phần mềm quản lý dữ liệu. Các mô hình mới giúp nâng năng suất lên gấp nhiều lần so với nuôi truyền thống. Sự phát triển này phần lớn đến từ sự tham gia của doanh nghiệp lớn, các tập đoàn công nghệ và các viện nghiên cứu, tạo nên một hệ sinh thái đổi mới trong ngành tôm.

Các mô hình nuôi tôm ứng dụng khoa học, công nghệ giúp nâng năng suất lên gấp nhiều lần so với nuôi truyền thống

 

TLSS (Thang Long Smart System)

Một trong những mô hình được nhiều người nuôi quan tâm thời gian gần đây là TLSS (Thang Long Smart System) do Tập đoàn Thăng Long phát triển. Mô hình TLSS tập trung nuôi tôm thẻ chân trắng theo quy trình nhiều giai đoạn trên hệ thống ao bạt khép kín. Tôm được ương trong ao nhỏ trước khi chuyển sang ao nuôi thương phẩm, giúp kiểm soát tốt môi trường và dịch bệnh.

Theo số liệu của doanh nghiệp, trong giai đoạn từ tháng 12/2024 đến tháng 10/2025, mô hình đạt tỷ lệ thành công khoảng 84%. Nhiều trang trại áp dụng TLSS ghi nhận năng suất ổn định, chi phí sản xuất giảm nhờ tối ưu hóa thức ăn và quản lý môi trường. Điểm đáng chú ý của TLSS là hệ thống giám sát ao nuôi bằng cảm biến và phần mềm quản lý dữ liệu, cho phép người nuôi theo dõi các chỉ số quan trọng như nhiệt độ, pH, oxy hòa tan và độ mặn theo thời gian thực. Tập đoàn Thăng Long cho biết trong giai đoạn tới, mô hình sẽ tiếp tục được mở rộng sang các đối tượng nuôi khác như tôm sú, cá điêu hồng và cá lóc.

CPF-Combine

Công ty CP Chăn nuôi C.P. Việt Nam cũng phát triển một hệ thống nuôi tôm công nghệ cao mang tên CPF-Combine. Mô hình này kết hợp nhiều yếu tố: giống sạch bệnh, hệ thống xử lý môi trường thức ăn chuyên biệt và quy trình nuôi ba giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, tôm giống được ương trong bể nhỏ nhằm kiểm soát dịch bệnh và tiết kiệm diện tích. Sau đó tôm được chuyển sang ao nuôi trung gian và cuối cùng là ao nuôi thương phẩm.

Cách chia giai đoạn giúp rút ngắn thời gian nuôi trong ao thương phẩm xuống còn khoảng 2 – 3 tháng, từ đó tăng số vụ nuôi trong năm và giảm rủi ro dịch bệnh. Theo chia sẻ của doanh nghiệp, tôm nuôi theo mô hình CPF-Combine có thể đạt kích cỡ lớn, khoảng 15 con/kg, đáp ứng yêu cầu của nhiều thị trường xuất khẩu. Nhờ không sử dụng kháng sinh và kiểm soát chặt quy trình nuôi, sản phẩm có giá bán cao hơn so với tôm nuôi truyền thống.

MPBio

Một trong những sáng kiến công nghệ đáng chú ý của ngành tôm Việt Nam là MPBio do Tập đoàn Thủy sản Minh Phú phát triển. Đây là hệ thống nuôi tôm ứng dụng công nghệ sinh học và quản lý dữ liệu, được Minh Phú thử nghiệm từ năm 2022. Mô hình MPBio mô phỏng môi trường tự nhiên với độ mặn cao, kết hợp vi sinh đối kháng để kiểm soát mầm bệnh và tăng cường miễn dịch cho tôm.

Toàn bộ ao nuôi được giám sát 24/24 thông qua hệ thống cảm biến và phần mềm quản lý. Dữ liệu môi trường được phân tích để đưa ra quyết định về cho ăn, xử lý nước và quản lý dịch bệnh. Theo kết quả thử nghiệm, tỷ lệ sống của tôm nuôi theo công nghệ MPBio đạt khoảng 80%, cao hơn đáng kể so với phương pháp truyền thống. Ngoài ra, diện tích thả giống có thể tăng từ 30% lên 60% diện tích ao, trong khi chi phí sản xuất giảm tới 50%. Lợi nhuận của người nuôi tăng thêm khoảng 10–20% nhờ tối ưu hóa quy trình sản xuất.

GROFARM PRO

Công ty Grobest Industrial (Việt Nam) lại tiếp cận vấn đề từ góc nhìn hệ sinh thái. Năm 2020, doanh nghiệp này ra mắt mô hình GROFARM – giải pháp nuôi tôm tích hợp giữa thức ăn, quản lý môi trường và hỗ trợ kỹ thuật. Sau nhiều năm triển khai, mô hình đã được nâng cấp thành GROFARM PRO. GROFARM PRO được xây dựng dựa trên bảy yếu tố cốt lõi gồm: hệ thống nuôi phù hợp, giống chất lượng, chương trình dinh dưỡng tối ưu, dịch vụ kỹ thuật, ứng dụng công nghệ mới, hiệu quả kinh tế và tính bền vững.

Một trong những điểm đặc biệt của hệ thống này là Mobile Lab – phòng thí nghiệm di động giúp phân tích nhanh các chỉ số môi trường và mầm bệnh ngay tại trang trại. Nhờ quy trình kiểm soát chặt chẽ, tỷ lệ thành công của mô hình được doanh nghiệp công bố đạt trên 92%, cao hơn nhiều so với mức trung bình của ngành.

TOMGOXYTM

Một hướng tiếp cận khác đến từ Công ty RYNAN Technologies Vietnam với mô hình TOMGOXY™. Đây là hệ thống nuôi tôm siêu thâm canh dựa trên nguyên lý cung cấp ôxy tinh khiết cho ao nuôi. Thay vì sử dụng máy sục khí truyền thống, hệ thống TOMGOXY™ cung cấp ôxy trực tiếp vào nước, giúp nồng độ ôxy hòa tan vượt mức bão hòa. Ngoài ra, công nghệ này còn thay đổi cơ chế tuần hoàn nước trong ao, chuyển dòng chảy rối sang dòng chảy tầng nhằm giảm thất thoát ôxy. Hệ thống ao nuôi được thiết kế với mái nổi, hệ thống tạo dòng nước và thiết bị cấp ôxy, giúp tối ưu hóa không gian và giảm tiêu thụ năng lượng. Theo doanh nghiệp, công nghệ này có thể nâng cao mật độ nuôi và giảm đáng kể chi phí điện năng – một trong những chi phí lớn nhất trong nuôi tôm siêu thâm canh.

CTU-RAS

Không chỉ doanh nghiệp, các viện nghiên cứu trong nước cũng đóng vai trò quan trọng trong phát triển công nghệ nuôi tôm. Nhóm nghiên cứu của Đại học Cần Thơ đã phát triển hệ thống CTU-RAS (Recirculating Aquaculture System) – mô hình nuôi tôm tuần hoàn hoàn chỉnh. Hệ thống này không cần thay nước trong suốt vụ nuôi, chỉ bổ sung khoảng 10 – 20% lượng nước và có thể tái sử dụng cho nhiều vụ liên tiếp. CTU-RAS hoạt động dựa trên cân bằng sinh học.

Trong đó khu nuôi chiếm khoảng 70 – 75% diện tích, còn khu lọc sinh học chiếm 25 – 30%. Cá rô phi được sử dụng để xử lý chất hữu cơ lơ lửng, giá thể vi sinh giúp chuyển hóa amoni và nitrit, trong khi rong biển hấp thụ nitơ và phốt pho dư thừa. Các thử nghiệm cho thấy hệ thống này giúp giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm thức ăn và hạn chế sử dụng hóa chất. Mô hình đã được triển khai thử nghiệm tại Sóc Trăng và Cà Mau với mật độ nuôi khoảng 300 con/m³.

Nuôi tôm “3 Tốt”

Mô hình “3 Tốt” do Công ty TNHH Uni-President Việt Nam nghiên cứu và triển khai nhằm thích ứng với tình trạng môi trường suy thoái và dịch bệnh phức tạp. Mô hình hướng đến giải pháp đơn giản, dễ áp dụng nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả, phù hợp với cả hộ nuôi nhỏ lẻ và trang trại quy mô lớn. Giải pháp tập trung vào tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí sản xuất, đơn giản hóa xử lý môi trường và nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro.

Các nội dung kỹ thuật được cập nhật thường xuyên nhằm phòng ngừa hiệu quả các bệnh nguy hiểm như TPD và EHP. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường toàn cầu, những mô hình nuôi tôm công nghệ cao không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần định hình một ngành tôm hiện đại, có giá trị gia tăng cao.

Quỳnh Mai