[Tạp chí Người Nuôi Tôm] – Các nhà nghiên cứu từ Đại học Cần Thơ và Đại học Hokkaido đã sử dụng thuật toán để dự đoán xu hướng giá xuất khẩu tôm Việt Nam, dựa trên thông tin từ các quốc gia xuất khẩu tôm hàng đầu thế giới.

Việc dự đoán giá cả giúp xác định xu hướng thị trường toàn cầu và tăng chất lượng sản phẩm thủy sản

 

Nghiên cứu cung cấp một cách tiếp cận mới để đưa ra dự đoán đáng tin cậy về giá tôm Việt Nam, dựa trên dữ liệu của đối thủ cạnh tranh thay vì chỉ dữ liệu của Việt Nam. Việc áp dụng các kỹ thuật máy tính để cải thiện quản lý, dự đoán dịch bệnh hoặc phân tích xu hướng thị trường được sử dụng rộng rãi. Ví dụ, một hệ thống chuyên gia và các công cụ xử lý hình ảnh kỹ thuật số đã được sử dụng để chẩn đoán bệnh tôm. Mặc dù các thuật toán học trên máy rất hữu ích để đưa ra dự đoán, chúng phụ thuộc vào cơ sở dữ liệu đáng tin cậy. Dự đoán giá rất quan trọng đối với xuất khẩu thủy sản và nuôi trồng thủy sản vì nó giúp xác định xu hướng thị trường toàn cầu và tăng chất lượng sản phẩm thủy sản.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng cơ sở dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trong khoảng thời gian từ tháng 5 năm 1995 đến tháng 5 năm 2019.

Bảy nhà xuất khẩu hàng đầu các sản phẩm tôm đông lạnh cho thị trường Hoa Kỳ – Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia, Ecuador, Chile và Việt Nam – đã được đưa vào cơ sở dữ liệu. Các nước xuất khẩu là đối thủ cạnh tranh trực tiếp tại thị trường Hoa Kỳ; do đó, việc tăng giá xuất khẩu của bất kỳ quốc gia nào trong danh sách có thể làm thay đổi đường cầu đối với sản phẩm tôm nhập khẩu vào thị trường Hoa Kỳ.

 

Một kỹ thuật được gọi là “siêu thuật toán học”

Kết hợp 10 thuật toán đơn giản, đã được sử dụng để đưa ra dự đoán trong các khoảng thời gian cơ sở đã chọn (3, 6, 9 và 12 tháng). Để diễn giải dự đoán, các nhà nghiên cứu đã sử dụng phương pháp SHApley Additive exPlanations (SHAP) để xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố dự đoán đến giá xuất khẩu, từ đó đề xuất giải pháp phát triển ngành tôm Việt Nam. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng “siêu thuật toán học” đã trả về kết quả trong tất cả các giai đoạn cơ sở gần đúng và ổn định hơn bất kỳ thuật toán nào khác.

Theo nghiên cứu, kết quả phân tích SHAP nhấn mạnh rằng chênh lệch giá với Ấn Độ, thành viên WHO, chênh lệch giá với Thái Lan, chênh lệch giá với Trung Quốc, sự bùng phát hội chứng tôm chết sớm (EMS) (hay hội chứng hoại tử gan tuỵ cấp – AHPNS)  và chênh lệch giá với Ecuador có tác động lớn nhất đến dự báo giá tôm Việt Nam. “Mặc dù các yếu tố khác bao gồm Hội đồng quản lý nuôi trồng thủy sản, Global GAP, Thực phẩm chất lượng an toàn và chứng chỉ HACCP, ít tác động hơn đến mô hình dự đoán. Chúng cũng tác động đến giá xuất khẩu của Việt Nam và các nước khác về đảm bảo sức khỏe, truy xuất nguồn gốc và nguy cơ mắc bệnh”, các nhà nghiên cứu lưu ý.

Theo nghiên cứu, Việt Nam có thể có được giá tốt hơn cho các sản phẩm tôm của mình nếu thực hiện đầy đủ các chứng nhận an toàn xuất khẩu tôm, điều này có thể mang lại lợi thế cạnh tranh so với các nước sản xuất khác trên thị trường quốc tế. “Giá xuất khẩu từ Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc nêu bật lợi thế là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và bất lợi về dịch bệnh tôm đang phổ biến ở Việt Nam, tác động không nhỏ đến giá xuất khẩu tôm Việt Nam”, các nhà nghiên cứu kết luận.

Lã Hiền (Theo Thefishsite)