[Tạp chí Người Nuôi Tôm] – Theo thông báo từ một số tỉnh thành tại Việt Nam có biên giới tiếp giáp với Trung Quốc như Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai … xuất khẩu thuỷ sản vào thị trường này hiện đang gặp nhiều khó khăn bởi chính sách biên mậu siết chặt hơn.

Trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam chưa có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo, đầy đủ về chất lượng hàng hoá xuất, chưa thay đổi để đáp ứng kịp yêu cầu về thủ tục, quy cách bao gói, nhãn mác thì thủ tục hải quan kiểm dịch được phía Trung Quốc rất quan tâm, ngày càng kiểm soát chặt chẽ. Nhiều lô hàng xuất khẩu sang nước bạn bị đánh giá thấp, tồn hàng lâu ở các trạm thông thương trước khi được thông quan, thậm chí không ít đơn hàng bị trả lại.

Thống kê, từ đầu tháng 8 năm 2019, nhiều lô hàng tồn đọng lại ở khu vực cửa khẩu Móng Cái không thể thông quan, gồm có các mặt hàng chủ yếu như: Tôm Khánh Hoà trên 129 tấn,  mực và cá từ Vũng Tàu trên 34 tấn, cá chỉ vàng Tiền Giang gần 60 tấn, tép khô Phan Thiết 14 tấn…

Công văn số 5388 ban hành ngày 30/ 07/ 2019 của UBND tỉnh Quảng Ninh cung cấp thông tin về việc thay đổi các chính sách biên mậu của các cơ quan chức năng Trung Quốc đối với việc nhập khẩu các mặt hàng thuỷ sản. Công văn được gửi tới UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cả nước. Năm 2018, chính quyền thị xã Đông Hưng (Quảng Tây, Trung Quốc) chính thức khởi động mô hình Logistics Blockchain xuyên khu vực, xuyên quốc gia đối với mặt hàng thuỷ sản.

Để mô hình Blockchain được thực hiện thành công, suôn sẻ, các cơ quan chức năng của Trung Quốc đã ban hành nhiều quy định mới về quản lý nguồn gốc, xuất xứ hàng hoá, quy cách, nội dung thông tin sản phẩm trên tem nhãn, quy cách đóng gói hàng hoá, kiểm dịch, kiểm định  chất lượng sản phẩm. 

Các sản phẩm của Việt Nam không đáp ứng đủ một trong các tiêu chí trên sẽ không được chấp nhận kiểm dịch kiểm dịch tại Trung Quốc, không được phép giao dịch biên mậu, cụ thể đó là các sản phẩm thuỷ hải sản (sứa, cá biển ..), nguyên liệu từ bột xương, rong biển và dược liệu. 

Đối với các sản phẩm cá nuôi hoặc cá đánh bắt từ biển (trừ hải sản ướp đá), đều phải được lấy từ các công xưởng có đăng ký doanh nghiệp Việt Nam, khi khai báo hải quan phải xuất trình chứng thư về thuỷ sản do nhà nước Việt Nam cấp.

Đối với các sản phẩm thuỷ sản, hải sản nhập khẩu bao bì đóng gói phải chắc chắn (không bao gồm sản phẩm ướp đá); chú thích phải ghi nhãn đầy đủ, bao gồm: Tên thương mại và tên khoa học, quy cách, ngày sản xuất, số lô, điều kiện bảo quản, phương thức sản xuất (đánh bắt biển hay nuôi trồng), vùng miền sản xuất, tên và mã số doanh nghiệp chế biến sản xuất phải ghi rõ đích đến là nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa.

Đối với mặt hàng nông sản thực phẩm không có trong danh mục chuẩn kiểm dịch, cơ quan chức năng Trung Quốc sẽ không cho phép khai báo hải quan, không phê duyệt kiểm dịch và không cho phép nhập khẩu.

Hiện danh mục hàng thuỷ sản Việt Nam được Tổng cục Hải quan Trung Quốc cho phép xuất khẩu vào thị trường nước này qua lối mở, cặp chợ là 137 loại (theo Tổng cục Thuỷ sản Việt Nam). Thủ tục cần thiết để hàng thuỷ sản Việt được pháp xuất khẩu vào thị trường Trung gồm 2 yêu cầu chính: Sản phẩm xuất khẩu phải là của doanh nghiệp Việt nam, được cấp mã doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc do Cục quản lý chất lượng nông lâm sản và thuỷ sản, bộ NN và PTNT. Sau đó, bộ NN&PTNT cấp và có chứng thư kiểm dịch của các Chi cục vùng trực thuộc Nafiqad.

Nguyễn Huân