Trong quy trình nuôi tôm công nghiệp, việc diệt khuẩn định kỳ được xem là một biện pháp cần thiết để kiểm soát mầm bệnh. Tuy nhiên, một thực trạng đáng báo động đang diễn ra: việc lạm dụng chất diệt khuẩn một cách bừa bãi, không đúng thời điểm, không đúng liều lượng đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài.

Việc sử dụng kháng sinh bừa bãi, không đúng liều lượng có thể gây ra nhiều tác hại khôn lường. Ảnh: Tép Bạc

 

Tư duy sai lầm trong quản lý mầm bệnh

Nguồn gốc của việc lạm dụng đến từ một tư duy xử lý theo hướng đối phó. Khi thấy nước ao có dấu hiệu xấu hoặc tôm có biểu hiện yếu, phản ứng đầu tiên của nhiều người là ngay lập tức sử dụng các loại hóa chất mạnh như Chlorine, Benzalkonium Cholride (BKC) với hy vọng dập dịch tức thì.

Tư duy này bỏ qua một nguyên tắc cốt lõi của hệ sinh thái ao nuôi. Đó là trong ao không chỉ có vi khuẩn có hại, mà còn có cả một quần thể vi sinh vật có lợi đóng vai trò quan trọng trong việc phân hủy chất thải và duy trì sự cân bằng của môi trường.

 

Hậu quả của việc diệt khuẩn không chọn lọc

Việc sử dụng chất diệt khuẩn liều cao, tần suất dày đặc sẽ không phân biệt và tiêu diệt toàn bộ vi sinh vật trong ao. Nó không chỉ loại bỏ các mầm bệnh có hại, mà còn hủy diệt cả hệ vi sinh vật có lợi, phá vỡ hoàn toàn sự cân bằng sinh thái của ao nuôi.

Hậu quả đầu tiên và dễ thấy nhất là tôm bị sốc nặng. Hóa chất mạnh gây kích ứng mang, làm tôm yếu đi, bỏ ăn và lột xác không đồng đều. Tôm vừa lột xác, vỏ còn mềm, khi tiếp xúc với hóa chất tồn dư sẽ rất dễ bị tổn thương, thậm chí tử vong.

Về lâu dài, hậu quả còn nghiêm trọng hơn. Khi hệ vi sinh vật có lợi đã bị tiêu diệt, ao nuôi sẽ mất đi khả năng tự làm sạch. Môi trường trống sau khi diệt khuẩn lại là điều kiện lý tưởng để các loài tảo độc và vi khuẩn có hại tái bùng phát một cách mạnh mẽ, khiến tình hình còn tồi tệ hơn cả trước khi xử lý.

Hiện tượng tôm bị sốc. Ảnh: Lucaga

 

Nguyên tắc sử dụng chất diệt khuẩn hợp lý

Diệt khuẩn vẫn là một công cụ cần thiết, nhưng phải được sử dụng một cách có chiến lược, không phải là một hành động cảm tính.

Việc diệt khuẩn mạnh chỉ nên được thực hiện ở hai thời điểm chính: trong giai đoạn xử lý nước đầu vào (khi ao chưa có tôm) và sau khi thu hoạch để tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu.

Trong suốt vụ nuôi, cần hạn chế tối đa việc sử dụng chất diệt khuẩn toàn ao. Chỉ can thiệp khi thực sự cần thiết, chẳng hạn như khi xác định được mật độ vi khuẩn có hại đã vượt ngưỡng an toàn thông qua các xét nghiệm tại phòng thí nghiệm.

Bổ sung vi sinh có lợi bằng các chế phẩm sinh học không gây hại. Ảnh: Tép Bạc

 

Chuyển dịch tư duy: từ tiêu diệt sang kiểm soát cân bằng

Giải pháp bền vững cho việc quản lý mầm bệnh không nằm ở việc liên tục dập dịch bằng hóa chất. Lối thoát thực sự nằm ở việc chuyển dịch tư duy, từ tiêu diệt sang kiểm soát cân bằng bằng các giải pháp sinh học.

Thay vì tiêu diệt toàn bộ vi sinh vật, người nuôi chuyên nghiệp sẽ tập trung vào việc duy trì sự chiếm ưu thế của các vi sinh vật có lợi. Việc định kỳ sử dụng các chế phẩm men vi sinh (probiotics) chất lượng cao sẽ giúp tạo ra một quần thể vi khuẩn tốt, có khả năng cạnh tranh và ức chế các mầm bệnh có hại một cách tự nhiên.

Mô hình này không chỉ an toàn cho tôm, không gây tồn dư hóa chất, mà còn giúp môi trường ao nuôi khỏe mạnh và ổn định về lâu dài. Đây mới chính là nền tảng của một vụ nuôi thành công và bền vững.

Yen

Nguồn: https://tepbac.com/