[Tạp chí Người Nuôi Tôm] – Ngày 8/8/2023, tại tỉnh Phú Yên, Cục Thủy sản (Bộ NN&PTNT) phối hợp với Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam, Sở NN&PTNT tỉnh Phú Yên tổ chức diễn đàn “Bàn giải pháp phát triển chuỗi giá trị tôm Hùm”.

Mục tiêu nhằm đánh giá 2 năm thực hiện Đề án phát triển và xuất khẩu tôm hùm đến năm 2025 được Bộ NN&PTNT phê duyệt, đồng thời xác định những khó khăn thách thức, đề xuất và thảo luận các giải pháp kỹ thuật, thị trường và các chính sách thực tế giúp thúc đẩy nghề nuôi và chế biến xuất khẩu tôm hùm bền vững ở Việt Nam.

Toàn cảnh Diễn đàn “Bàn giải pháp phát triển chuỗi giá trị tôm Hùm” được tổ chức ngày 8/8/2023

Theo số liệu của Cục thủy sản, năm 2022 sản lượng nuôi tôm hùm đạt 3.126 tấn (chiếm 94,5%; số lồng nuôi đạt 178.945 lồng (chiếm 97,5%). Tôm hùm phân bố tự nhiên từ vùng biển tỉnh Quảng Bình tới Bình Thuận, tuy nhiên nghề nuôi tôm hùm tập trung chủ yếu tại tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa.

Theo VASEP, xuất khẩu tôm hùm 6 tháng đầu năm 2023 đạt gần 130 triệu USD, gấp 30 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Nhờ nhu cầu xuất khẩu tăng cao nên tôm hùm liên tục tăng giá, có thời điểm tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, lên mức 2,2 triệu đồng/kg đối với tôm hùm bông và 1,3 triệu đồng/kg đối với tôm hùm xanh. Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu tiêu thụ thuỷ sản ở các quốc gia tăng, đặc biệt là tại thị trường nhập khẩu tôm hùm lớn nhất của Việt Nam là Trung Quốc (chiếm 75-90%) đã mở cửa trở lại.

Tôm hùm giống đang phụ thuộc nhiều vào nguồn tôm nhập khẩu chiếm đến 80%, được nhập khẩu tại một số quốc gia như: Indonesia, Philippines, Myanmar, Srilanka, Singapore. Tuy nhiên, việc nhập khẩu tôm hùm đang gặp phải khó khăn về thiếu nguồn cung ổn định và dịch bệnh, trong tháng 7/2023 vừa qua đã phát hiện 5 lô tôm giống nhập khẩu từ Malaysia nhiễm virus Đốm trắng (WSSV). Trong khi đó, nguồn tôm giống khai thác từ vùng biển miền Trung của Việt Nam (chiếm 20%) chỉ cung cấp được phần nhỏ cho nhu cầu thả nuôi. Cùng với đó, môi trường và dịch bệnh trên tôm hùm nuôi ngày càng phức tạp; chưa có thức ăn công nghiệp cho tôm hùm…

Một trong những vấn đề được các đại biểu và địa phương quan tâm đó là tình hình dịch bệnh trên tôm hùm. Sở NN&PTNT tỉnh Phú Yên cho biết, dịch bệnh trên tôm hùm xảy ra rải rác trong quá trình nuôi, các loại bệnh thường xảy ra như bệnh Sữa, Đỏ thân, Đen mang với tỷ lệ tôm hao hụt trong cả quá trình nuôi ước tính khoảng 30-35% trong tổng đàn.

Để giải quyết vấn đề này, công ty CP Sản xuất và Thương mại VMC Việt Nam đã hợp tác nghiên cứu cùng Khoa Thủy sản (Học viện Nông nghiệp Việt Nam), điều tra tình hình bệnh Sữa và Đỏ thân gây ra trên tôm hùm tại một số địa phương tại Vịnh Xuân Đài. Từ đó phát triển một số sản phẩm và điều trị dự phòng đã mang lại kết quả tích cực, làm tăng tỷ lệ sống trên tôm hùm.

Chia sẻ tại diễn đàn, PGS.TS Trương Đình Hoài, Phó Trưởng khoa Thủy sản (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho biết, sẽ tiếp tục triển khai tối ưu hóa cách sử dụng và nhân rộng mô hình giúp người nuôi tôm hùm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Cũng tại diễn đàn, các đại biểu thảo luận nhiều vấn đề quan trọng khác như nuôi tôm hùm thương phẩm bằng thức ăn công nghiệp, công nghệ nuôi tôm hùm trong bể xi măng; Nuôi tôm hùm trên biển bằng hệ thống lồng HDPE; Các điểm nghẽn về xây dựng chuỗi giá trị tôm hùm và vấn đề thị trường tiêu thụ… Đồng thời thảo luận kế hoạch xây dựng thương hiệu tôm hùm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Nhằm thực hiện thành công kế hoạch hành động quốc gia phát triển ngành tôm Việt Nam đến năm 2025, phấn đấu đưa tôm hùm trở thành đối tượng thủy sản chủ lực vào năm 2030.

Ngọc Anh