[Người Nuôi Tôm] – Hiện tượng chuột rút, hay hội chứng co cứng cơ (CMS) là một trong những sự cố phổ biến nhưng cực kỳ nguy hiểm trong quá trình nuôi tôm thẻ chân trắng. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, tình trạng này có thể bùng phát thành dịch bệnh hoại tử cơ, khiến tôm chết hàng loạt và gây thiệt hại nặng nề cho bà con nông dân.

Bản chất và nguyên nhân cốt lõi gây co cứng cơ ở tôm

Hội chứng co cứng cơ (Cramp muscle syndrome – CMS) thực chất là phản ứng co thắt cơ đột ngột do vi tuần hoàn máu bị gián đoạn dưới tác động của hiện tượng căng thẳng (stress). Tình trạng này đặc biệt dễ xuất hiện khi người nuôi thực hiện hoạt động thu hoạch hoặc kiểm tra nhấc sục, nhấc dớ đột ngột làm tôm bị xáo trộn môi trường sống.

 Hiện tượng tôm bị chuột rút (co cứng cơ) do đục cơ hoặc căng thẳng môi trường, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe đàn tôm và năng suất nuôi

Bản chất của hội chứng CMS không xuất phát từ một tác nhân đơn lẻ mà là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố bất lợi. Trước hết, sự thiếu hụt các khoáng chất thiết yếu như Canxi (Ca), Phốt pho (P), Magiê (Mg), Mangan (Mn), Kẽm (Zn) và Selen (Se) trong nguồn nước cũng như khẩu phần ăn hằng ngày làm suy giảm nghiêm trọng khả năng co giãn cơ của tôm. Bên cạnh đó, chất lượng nước ao hồ suy giảm, nhiệt độ môi trường biến động đột ngột hoặc việc sử dụng thức ăn kém chất lượng càng làm gia tăng mức độ căng thẳng. Đáng chú ý, tôm ở giai đoạn nhỏ dưới 5 gram (khoảng 30-50 ngày tuổi) là đối tượng nhạy cảm nhất.

Dấu hiệu nhận biết tôm bị chuột rút trên ao nuôi

Để giảm thiểu rủi ro, người nuôi cần chủ động quan sát các biểu hiện bất thường của đàn tôm. Dấu hiệu rõ ràng nhất của hội chứng CMS là tôm bị cong thân, mất khả năng duỗi thẳng phần đuôi. Sự co thắt này diễn ra liên tục khiến các mô cơ dần bị tổn thương và chuyển sang màu đục, hoặc xuất hiện các nốt sần trắng đục đặc trưng dọc theo sống lưng.

Cùng với sự biến đổi về hình thái, tư thế và năng lực bơi lội của tôm cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Tôm nhiễm bệnh thường bơi lệch nghiêng sang một bên. Khi tình trạng co bóp cơ bắp diễn ra cục bộ, tôm vẫn có thể xoay xở di chuyển; tuy nhiên, khi toàn bộ cơ thể bị co cứng hoàn toàn, tôm sẽ mất khả năng nổi, chìm xuống đáy ao và dần kiệt sức rồi chết.

Biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Gốc rễ của việc phòng ngừa hội chứng CMS nằm ở khâu quản lý môi trường và chế độ dinh dưỡng. Đầu tiên, người nuôi cần kiểm soát mật độ thả nuôi ở mức hợp lý, tránh vượt quá sức tải sinh học của hệ thống ao. Mật độ quá dày là nguyên nhân chính khiến phân tôm và thức ăn thừa dư đọng, phân hủy hình thành khí độc amoniac (NH3) vô cùng nguy hiểm ở tầng đáy.

Song song đó, việc duy trì hệ thống sục khí vận hành liên tục và ổn định có ý nghĩa quyết định nhằm đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan luôn ở mức tối ưu. Kết hợp với việc định kỳ thay nước sạch, bổ sung đầy đủ các vi khoáng tổng hợp vào nước và thức ăn sẽ giúp tôm tăng cường sức đề kháng, dẻo dai cơ bắp. Quản lý tốt môi trường nước không chỉ loại bỏ triệt để nguy cơ chuột rút mà còn là chìa khóa vàng giúp tôm lớn nhanh, đạt năng suất và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho mùa vụ.

Linh Thùy (Tổng hợp)