[Người Nuôi Tôm] – Trong các mô hình nuôi tôm bán thâm canh, thâm canh và siêu thâm canh hiện nay, mật độ thả nuôi cao khiến lượng oxy hòa tan tự nhiên trong nước không thể đáp ứng đủ nhu cầu sinh trưởng của đàn tôm. Hệ thống quạt nước đóng vai trò quyết định đến sức khỏe tôm nuôi: chủ động bổ sung oxy cơ học, duy trì nồng độ oxy hòa tan ở mức tối ưu và bảo vệ toàn bộ môi trường sinh thái ao nuôi.

 

Hệ thống quạt nước giúp phân tán đều oxy và điều hòa nhiệt độ nước ao

 

Vai trò của Oxy hòa tan (DO) đối với hệ sinh thái ao tôm

Oxy hòa tan (DO) trong nước không chỉ phục vụ quá trình hô hấp và trao đổi chất của tôm, mà còn là điều kiện tiên quyết để duy trì sự phát triển của hệ tảo có lợi và các vi khuẩn phân hủy đáy ao. Để đàn tôm phát triển tối ưu và đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất, chỉ số DO cần được duy trì ổn định ở mức tối thiểu từ 4 ppm trở lên.

Khi ao nuôi rơi vào trạng thái thiếu oxy (chỉ số DO xuống dưới 2 ppm), hàng loạt rủi ro nghiêm trọng sẽ đồng loạt phát sinh:

Suy giảm sức đề kháng: Tôm trở nên yếu ớt, hệ miễn dịch suy suyển khiến nguy cơ bùng phát dịch bệnh từ các tác nhân gây bệnh tăng cao.

Tăng trưởng chậm và suy giảm tỷ lệ sống: Tôm giảm ăn, gián đoạn quá trình lột xác và gặp khó khăn trong việc điều hòa áp suất thẩm thấu. Khi tình trạng thiếu oxy kéo dài, tỷ lệ sống (SR) sẽ sụt giảm nghiêm trọng. Dấu hiệu cảnh báo sớm nhất là hiện tượng tôm dạt bờ hoặc nổi đầu hàng loạt trên bề mặt nước để tìm kiếm oxy.

Sự sụt giảm oxy còn gây biến đổi tiêu cực đến nền đáy ao nuôi. Khi nồng độ DO ở đáy ao xuống dưới 3 ppm, quá trình phân hủy yếm khí sẽ diễn ra và giải phóng khí Hydro Sulfua (H2 S) – một độc tố cực mạnh gây tổn thương hệ hô hấp của tôm. Nguy cơ ngộ độc H2 S đặc biệt tăng cao trong môi trường có chỉ số pH thấp và nhiệt độ nước giảm sâu.

 

Cách quạt nước vận hành và quản lý chất lượng nước

Cơ chế hoạt động của quạt nước dựa trên chuyển động quay tròn của các cánh quạt nhằm xé nước, tạo tia xáo trộn và kích thích dòng chảy mạnh. Quá trình này giúp oxy từ không khí khuếch tán nhanh chóng vào nước, đồng thời hỗ trợ giải phóng các lượng khí độc tích tụ như Carbon Dioxide (CO2 ).

Thiết bị này giữ vai trò đặc biệt then chốt trong ba nhiệm vụ trọng yếu:

Cung cấp oxy vào ban đêm: Khi không có ánh sáng mặt trời, thực vật phù du dừng quá trình quang hợp và chuyển sang hô hấp tiêu thụ oxy. Lúc này, hệ thống quạt nước trở thành nguồn cung cấp oxy duy nhất cho toàn bộ ao.

Ngăn chặn sự phân tầng nước: Dòng chảy tuần hoàn do quạt tạo ra giúp san bằng sự chênh lệch về nhiệt độ, pH, độ mặn và nồng độ DO giữa lớp nước bề mặt và tầng đáy.

Gom tụ chất thải đáy ao: Sự sắp xếp quạt nước hợp lý sẽ tạo ra dòng xoáy định hướng, cuốn gom phân tôm, vỏ lột và bùn hữu cơ về phía hố xi-phông ở trung tâm ao, loại bỏ các “vùng chết” thiếu oxy.

 

Quy chuẩn lắp đặt và lịch trình giám sát DO định kỳ

Để hệ thống sục khí đạt hiệu suất cao nhất, người nuôi cần thiết kế sơ đồ bố trí quạt nước chuẩn xác nhằm tạo dòng nước lưu thông toàn diện cả chiều ngang lẫn chiều dọc. Số lượng máy sục khí phải được tính toán dựa trên tổng sinh khối tôm hoặc lượng thức ăn cung cấp hàng ngày, bởi nhu cầu oxy sẽ tăng tỷ lệ thuận với sự phát triển của đàn tôm.

Bên cạnh đó, việc đo đạc chỉ số DO định kỳ là bắt buộc để kịp thời điều chỉnh thời gian vận hành quạt. Quá trình kiểm tra nên tập trung vào ba thời điểm vi khí hậu then chốt trong ngày:

Quạt nước không đơn thuần là thiết bị phụ trợ, mà là hệ thống hạ tầng sống còn quyết định sự cân bằng sinh thái của ao tôm thâm canh. Việc duy trì chỉ số DO luôn vượt ngưỡng an toàn sẽ ngăn ngừa rủi ro tôm bị sốc, triệt tiêu sự tích tụ khí độc H2 S và hạ thấp tỷ lệ thất thu. Sự kết hợp giữa lắp đặt quạt nước đúng kỹ thuật và giám sát chất lượng nước nghiêm ngặt chính là chìa khóa giúp các trang trại hướng tới những vụ mùa năng suất, an toàn và bền vững.

Thùy Linh (Theo JALA)

Xem thêm:

Điều chỉnh quạt nước: Giải bài toán điện năng cho ao tôm

Indonesia: Nhân rộng mô hình nuôi tôm công nghệ cao, hướng tới vị thế cường quốc xuất khẩu